Waarom China leidingen legt tot aan de maan (en terug) en Europa dat gaat voelen

In dit artikel:

China wil de komende vijf jaar 770.000 kilometer leidingen aanleggen of vernieuwen en investeert volgens de planning ruim 7.000 miljard yuan, ongeveer 850 miljard euro, in zes onderling verbonden infrastructuurnetwerken. Het gaat om water, elektriciteit, rekenkracht, telecom, ondergrondse leidingen en goederenvervoer. Het project moet de economie aanzwengelen, de energie- en datastromen efficiënter maken en China helpen concurreren met de Verenigde Staten op het gebied van artificiële intelligentie.

Een voorbeeld is een ondergrondse tunnel op het eiland Hengqin, waar waterleidingen, stroomkabels en glasvezel samenkomen en met sensoren worden bewaakt. Op grotere schaal moeten waterwerken het droge noorden bevoorraden en overstromingen tegengaan, terwijl hoogspanningslijnen hernieuwbare energie uit het westen naar industriële centra in het oosten brengen. Datacenters, ook op de zeebodem, moeten goedkope stroom en rekenkracht leveren voor AI. Telecomnetwerken en transportinfrastructuur maken het geheel toegankelijk voor bedrijven en steden.

Volgens onderzoeker Victor De Decker van het Egmont Instituut kan China zijn achterstand in geavanceerde chips gedeeltelijk compenseren met een veel sterkere infrastructuur. Tegelijk gebruikt de overheid de bouwinvesteringen om de economie te ondersteunen. Chinese bedrijven produceren veel, maar huishoudens consumeren minder door de vastgoedcrisis, dalende woningwaarden en onzekerheid over inkomens. In tegenstelling tot de Amerikaanse New Deal koppelt Peking de investeringen nauwelijks aan een sociaal vangnet. Daardoor blijven gezinnen sparen in plaats van meer uit te geven.

Het beleid brengt financiële risico’s mee. Lokale overheden kampen al met grote schulden en zien inkomsten uit grondverkoop teruglopen. Als ook de centrale overheid zwaar moet lenen, blijft er minder ruimte over om toekomstige economische schokken op te vangen. Bovendien daalden de totale Chinese investeringen in gebouwen, machines en infrastructuur in de eerste acht maanden van het jaar met 7,2 procent. Een aangekondigd budget garandeert evenmin dat elk datacenter rendabel wordt: daarvoor is voldoende vraag naar AI-rekenkracht nodig.

De investeringen kunnen Chinese producenten van netapparatuur, omvormers en andere technologie bovendien een voorsprong op de wereldmarkt geven. Europa is daar al deels afhankelijk van: ongeveer acht op de tien nieuwe Europese zonne-installaties gebruiken volgens de sectororganisatie een Chinese omvormer. Die toestellen kunnen op afstand worden aangestuurd, wat vragen oproept over cyberveiligheid en mogelijke verstoring van het stroomnet. De Europese Commissie beperkt daarom financiering voor projecten met leveranciers die als risicovol worden beschouwd.

Ook België staat voor grote uitbreidingen van zijn elektriciteitsnet. Goedkope Chinese onderdelen kunnen de energietransitie versnellen, maar brengen afhankelijkheid mee van buitenlandse levering, onderhoud en software. Bij handelsconflicten of spanningen rond Taiwan kan die afhankelijkheid politieke druk opleveren. Europa moet daarom afwegen of lagere aankoopprijzen opwegen tegen veiligheidsrisico’s en een langdurige technologische afhankelijkheid. België kampt daarbij met versnipperde besluitvorming en investeert volgens De Decker minder dan veel andere Europese landen.