Waarom bekroonde documentaire NAZA in Israël zelf vooral op afwijzing stuit

In dit artikel:

De documentaire NAZA van de Israëlische filmmakers Yuval Abraham en Rachel Szor ging op 10 september 2026 in première op het Filmfestival van Venetië. De titel verwijst naar het Israëlische militaire begrip voor verwachte burgerslachtoffers bij een aanval op een militair doel. Aan de hand van 24 anonieme getuigenissen van militairen en inlichtingenmedewerkers onderzoekt de film de Israëlische doelwitselectie en het gebruik van kunstmatige intelligentie in de oorlog in Gaza. De makers stellen dat het grote aantal Palestijnse burgerslachtoffers voortkomt uit een systeem waarin die slachtoffers bewust worden ingecalculeerd en spreken uiteindelijk van genocide.

Internationaal werd de film geprezen als een moedige journalistieke onthulling, maar in Israël leidde hij tot brede woede. Premier Benjamin Netanyahu noemde de documentaire opruiend en waarschuwde voor het aanwakkeren van antisemitisme. Legerchef Eyal Zamir en het Israëlische leger verwierpen de beschuldigingen, terwijl ministers aandrongen op onderzoek naar mogelijke juridische stappen. Ook voormalige gijzelaars, onder wie Eliya Cohen, vonden dat de film Israëlische militairen in diskrediet brengt en Hamas’ misdaden, de gijzelaars en het leed van 7 oktober vrijwel buiten beeld laat.

De belangrijkste inhoudelijke kritiek betreft de volledige anonimiteit van de bronnen en de vraag of hun ervaringen representatief zijn voor het leger als geheel. Critici vinden bovendien dat de documentaire onvoldoende onderscheid maakt tussen het aanvaarden van verwachte burgerslachtoffers bij een aanval op een militair doel en het bewust aanvallen van burgers. Militaire experts benadrukken dat AI volgens hen slechts ondersteunend werkt en dat mensen, onder toezicht van juridische adviseurs, de beslissingen nemen.

Meer dan 1500 mensen uit de filmwereld en 43 mensenrechtenorganisaties spraken hun steun uit, vooral uit zorg over de vrijheid van meningsuiting en de noodzaak van onafhankelijk onderzoek. Die steun betekent niet dat zij alle conclusies onderschrijven. Volgens het artikel wijst de meerderheid van de Israëlische samenleving de film af als eenzijdige aanklacht, mede vanwege de activistische achtergrond van Abraham en het ontbreken van bredere context over Hamas en de oorlog.