Waarom Amsterdam de thuisbatterij wil ontmoedigen - ondanks een overvol stroomnet

In dit artikel:

De verkoop van thuisbatterijen in Nederland is in het eerste kwartaal van 2026 verdrievoudigd ten opzichte van dezelfde periode een jaar eerder. Er zijn inmiddels naar schatting meer dan honderdduizend exemplaren, al ontbreekt een volledige registratie. Vooral stekkerbatterijen winnen snel terrein: daarvan is het aantal in een jaar vertienvoudigd. Deze compacte modellen kosten ongeveer 1.500 euro, terwijl vaste systemen vanaf circa 4.000 euro verkrijgbaar zijn.

De belangstelling groeit mede door het geplande einde van de salderingsregeling in 2027. Zonnepaneelbezitters kunnen opgewekte stroom dan minder voordelig terugleveren en proberen daarom meer elektriciteit zelf te gebruiken. Met directe consumptie blijft het eigen gebruik bij veel huishoudens rond 30 tot 35 procent steken. Een batterij kan dat volgens marktonderzoeker Rolf Heynen verhogen tot ruim de helft, soms ongeveer 60 procent.

Een thuisbatterij kan bovendien helpen om vraag en aanbod op het elektriciteitsnet beter te spreiden. Huishoudens kunnen stroom opslaan wanneer die goedkoop is en gebruiken tijdens pieken, bijvoorbeeld rond etenstijd. Dat kan investeringen in extra kabels en transformatorhuisjes uitstellen. In experimenten in Midden-Nederland bleken honderden huishoudens bereid hun verbruik aan te passen wanneer daar een vergoeding tegenover stond. Netbeheerders hopen uiteindelijk tot 70.000 huishoudens te laten meedoen; dat zou ruimte kunnen opleveren vergelijkbaar met de elektriciteitsvraag van Haarlem. Het financiële voordeel kan voor deelnemers enkele honderden euro’s per jaar bedragen.

Daar staat tegenover dat de economische opbrengst onzeker is. Vergoedingen voor deelname aan de onbalansmarkt zijn gedaald en toekomstige inkomsten zijn moeilijk te voorspellen. Milieu Centraal verwacht dat de meeste huishoudens hun investering niet terugverdienen en wijst ook op de milieubelasting van grondstoffen en productie. Een proef van CE Delft in opdracht van Vereniging Eigen Huis berekende voor dertien huishoudens terugverdientijden van tien tot 22 jaar. Die periode kan langer zijn dan de levensduur van de batterij. Volgens energieanalist Jeroen Bakker moet de capaciteit daarom aansluiten bij het eigen verbruik in de avond en nacht; een te groot systeem blijft vaak grotendeels onbenut.

Ook commerciële beloften zorgen voor zorgen. Sommige verkopers presenteren onrealistische terugverdientijden of adviseren veel grotere batterijen dan nodig. Sinds 1 juli is telefonische verkoop van thuisbatterijen verboden. Wie investeert in verduurzaming kan volgens Milieu Centraal vaak beter kiezen voor isolatie, zonwering of een warmtepomp.

De voordelen verschillen sterk per situatie. In Amsterdam zijn veel woningen appartementen of hoogbouw, met weinig dakoppervlak en relatief weinig zonnepanelen. Volgens Bakker is een batterij daar financieel meestal niet aantrekkelijk. Toch kan een systeem nuttig zijn als noodvoorziening voor bijvoorbeeld medische apparatuur of andere apparaten die niet mogen uitvallen. De meeste batterijen en zonnepanelen werken bij een stroomstoring echter niet automatisch door; daarvoor zijn aanpassingen aan de meterkast nodig. Sommige stekkerbatterijen kunnen dankzij een ingebouwd stopcontact wel tijdelijk stroom leveren.

Een batterij kan het elektriciteitsnet ook juist extra belasten. Onderzoek van CE Delft voor de gemeente Amsterdam beschrijft als voorbeeld winteravonden waarop windstroom goedkoop is. Batterijen kunnen dan gelijktijdig gaan laden, terwijl het lokale net door het avondverbruik al zwaar wordt belast. Het effect op piekbelasting blijft volgens het bureau beperkt, terwijl de totale netbelasting aanzienlijk kan toenemen. Ook zou het brandrisico stijgen. Daarom adviseerde CE Delft Amsterdam om thuisbatterijen niet actief te stimuleren en beperkingen op handel met batterijen te bepleiten. De gemeente besloot ze waar mogelijk te ontmoedigen, maar heeft daarvoor nog geen concrete maatregelen genomen.