Waar lopen de ondergrondse biowegen? Onderzoekers brengen wereldwijd schimmelnetwerken in kaart

In dit artikel:

Onderzoekers onder leiding van Justin Stewart hebben voor het eerst op grote schaal in kaart gebracht hoe wijdverbreid en dicht de ondergrondse schimmelnetwerken (arbusculaire mycorrhiza) wereldwijd zijn. In een artikel dat deze maand in Science verscheen combineerden ze analyses van 16.000 bodemmonsters uit ecosystemen variërend van woestijn tot regenwoud met gegevens over circa 300.000 gekweekte mycorrhiza’s. Zo konden ze schattingen maken van de dichtheid van die fijne schimmeldraden onder uiteenlopende omstandigheden en die extrapoleren naar de totale verspreiding op aarde.

De cijfers zijn spectaculair: zouden alle draden achter elkaar gelegd worden, dan zou dat volgens de onderzoekers de afstand tussen aarde en zon naar schatting een miljard keer overtreffen; uitgeklapt reikt het netwerk ongeveer halverwege naar het centrum van de Melkweg en heeft licht zo’n 15.000 jaar nodig om van het ene eind naar het andere te reizen. De mycorrhiza’s slaan ook veel koolstof op — ruwweg vijf keer de massa van alle levende mensen samen — maar voor Stewart is vooral hun rol als transportnetwerk cruciaal: ze brengen fosfor, stikstof en andere voedingsstoffen naar planten en verplaatsen koolstof naar plekken waar ondergronds leven het nodig heeft. “Een theelepel aarde kan al 10 meter aan mycorrhiza bevatten”, zegt Stewart, die benadrukt dat dit netwerk het resultaat is van ongeveer 450 miljoen jaar evolutie.

De kaartfunctie is bedoeld als instrument om te zien waar die netwerken lopen en waar ze kwetsbaar zijn. Eén duidelijke conclusie: landbouw vermindert de dichtheid van het schimmelnetwerk sterk — gemiddeld ongeveer de helft — en menselijk ingrijpen (zoals bestrijdingsmiddelen) lijkt een belangrijke oorzaak. Welke landbouwmethodes het meest schadelijk zijn of welke praktijken het netwerk sparen, is nog onduidelijk; de onderzoekers noemen hun kaart een “levend document” dat met vervolgonderzoek verbeterd moet worden.

De studie legt een wereldwijd, fragiel ondergronds systeem bloot dat essentieel is voor bodemgezondheid en koolstofcyclus, en zet een urgent onderzoeks- en beleidskader neer om landbouw en bodembeheer minder destructief te maken.