Waar is premier Jetten nu het asieldebat escaleert? 'Het land snakt naar leiderschap en jij hebt de belangrijkste microfoon van het land', zeggen D66'ers
In dit artikel:
Burgemeester Ton Heerts van Apeldoorn eiste afgelopen weekend dat de premier zich persoonlijk gaat bemoeien met de ongeregeldheden rond asielopvanglocaties; volgens Heerts is het al langer een zaak voor het hoogste bestuurlijke niveau. Premier Rob Jetten (D66) stond intussen op de Afsluitdijk naast de Indiase premier Narendra Modi om samenwerking op watermanagement te bespreken. De timing van zijn buitenlandse bezoeken valt ongelukkig samen met hevige protesten in Nederland, maar Jetten verdedigt dat hij alleen zou zijn teruggekeerd als dat echt nodig was.
In Loosdrecht escaleerden de demonstraties bij een tijdelijke opvanglocatie: demonstranten gooiden onder meer met fakkels, waarna de politie ingreep. Bij terugkomst ontving Jetten op het Catshuis een selectie van politie-, brandweer- en COA-medewerkers en vrijwilligers om te horen wat er was gebeurd. Hij veroordeelde het geweld tegen hulpverleners en het aanjagen van angst onder asielzoekers als onaanvaardbaar.
De binnenlandse onrust speelt tegen de achtergrond van een volle internationale agenda voor Jetten. Sinds het aantreden van het kabinet op 23 februari heeft hij veel buitenlandse contacten en conferenties, deels omdat Nederland onder voorganger Dick Schoof aan invloed heeft ingeboet op dossiers zoals Oekraïne. Tegelijk kwamen crisissen rond Venezuela en het Midden-Oosten bovenop elkaar, met economische gevolgen die diplomatieke aandacht vereisen.
De protesten werden deels aangewakkerd door extreemrechtse politici die fysiek aanwezig waren in Loosdrecht: Lidewij de Vos (FVD), Mona Keijzer (Groep Keijzer) en Gidi Markuszower (DNA). Markuszower maakte in een interview de omstreden opmerking dat Palestijnse vluchtelingen met „maximaal geweld” tegengehouden zouden moeten worden, wat veel verontwaardiging opriep en leidde tot een aangifte wegens aanzetten tot geweld door The Rights Forum. Markuszower bood later zijn excuses aan en noemde zijn formulering onhandig.
Binnen Jettens eigen partij neemt de druk toe om scherper leiderschap te tonen. Ongeveer honderd D66’ers, op initiatief van oud-medewerker Duane van Diest, stuurden een brief waarin ze kritiek uitten op Jettens geringe normstelling en het verzoek deden hard(er) op te treden tegen Kamerleden als Markuszower. Jetten heeft aangekondigd in gesprek te gaan met de initiatiefnemers en sprak ook met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten over aanpak van de onrust.
Een spoeddebat, aangespoord door PRO en met mogelijk ook Jetten aanwezig, kan vragen oproepen over uitsluiting van samenwerking met Markuszower — een ingewikkelde kwestie voor het minderheidskabinet dat op parlementaire steun moet rekenen. Terwijl de binnenlandse politieke druk toeneemt, gaat het internationale werk door: Jetten ontvangt onder meer de president van Moldavië, Maia Sandu.