Waar iedereen het bangst voor was, gebeurde niet - maar hebben Trump, Zelensky en co echt iets bereikt?

In dit artikel:

In Washington vond een in allerijl bijeengeroepen top over Oekraïne plaats waarbij president Zelensky met een grote Europese delegatie en westerse leiders het Witte Huis bezocht. Wat opviel: er was geen openlijk conflict tussen Zelensky en Donald Trump zoals bij eerdere ontmoetingen; Zelensky oogde ontspannen en zei zelf dat het de beste ontmoeting tot nu toe was. Trump gedroeg zich opvallend ingetogen en diplomatiek, ondanks dat hij de weken daarvoor wisselende en soms tegenstrijdige voorstellen over de oorlog naar buiten had gebracht.

Een opvallend moment was Trumps korte telefoontje met Vladimir Poetin tijdens de bijeenkomst — een teken dat er op meerdere sporen wordt gepraat. Centraal in de gesprekken stonden zogenoemde veiligheidsgaranties voor Oekraïne: hoe voorkom je dat Rusland opnieuw Oekraïens grondgebied binnenvalt na eventuele vredsafspraken? Westerse leiders zagen het aanbod van Trump als een belangrijke stap; de Nederlandse premier Mark Rutte sprak van een “grote doorbraak”. Maar wat die garanties concreet betekenen blijft onduidelijk. Er werd geen NAVO-achtige clausule (aanval op één = aanval op allen) afgesproken, en of en hoe de VS daadwerkelijk troepen of langdurige bescherming gaat leveren bleef onbeslist. Trump zei dat Europa de eerste verdedigingslinie moet vormen; Zelensky benadrukte dat hij in feite “alles” aan garanties wil.

Poetin zelf ontbrak, maar zijn invloed hing als een schaduw over de top. Zijn uitgangspunten — behoud van de Krim, controle over delen van de Donbas, afwijzing van NAVO-lidmaatschap voor Oekraïne en uitholling van westerse wapentoevoer — zijn onveranderd en maken echte concessies moeilijk. Daardoor blijft een direct topoverleg tussen Poetin en Zelensky onwaarschijnlijk; Poetin erkent Zelensky niet graag als gelijkwaardige gesprekspartner.

Praktische onderhandelingen gaan ondertussen wel op lager niveau door: uitruil van krijgsgevangenen en overleg over voorwaarden om gesprekken op te schalen. Maar een daadwerkelijke wapenstilstand of definitieve vrede ligt nog ver weg; er zijn signalen van bewegen en praten, maar weinig concrete, bindende afspraken.