VVD slaat alarm over toename faillissementen. Zijn dat de puinhopen van de Ruttejaren? Of een loze kreet?

In dit artikel:

De VVD stelt in haar concept-verkiezingsprogramma dat Nederland “relatief meer faillissementen heeft dan vrijwel waar ook ter wereld” en suggereert zo een economisch alarm. De auteur van het stuk betoogt dat die formulering onzorgvuldig en misleidend is: de bewering is een compacte weergave van een bericht op de site De Ondernemer, dat op zijn beurt een studie van databedrijf Dun & Bradstreet gebruikt, maar het programma lijkt de nuance van die bron niet goed te hebben overgenomen.

Feiten uit de Dun & Bradstreet-analyse laten zien dat faillissementen in Nederland in 2024 inderdaad met ongeveer 30% zijn toegenomen — een cijfer dat ook het CBS bevestigt — maar die stijging komt niet alleen voor in Nederland. In 70% van de onderzochte landen gingen faillissementen omhoog; op groeitempo staat Nederland rond de zevende plaats. Landen als Oekraïne, Singapore, Belarus, Australië, Canada en Roemenië lieten een sterkere stijging zien. Kijkt men naar het absolute aantal faillissementen, dan is het Nederlandse niveau (circa 4.270) veel lager dan tijdens de piek van de crisis in 2013 (9.431). De ranglijst verandert dus wezenlijk afhankelijk van welke maat (relatieve groei of absoluut aantal) je gebruikt.

Ook de opmerking in het VVD-programma dat multinationals Shell en Unilever “ons land hebben verlaten” wordt door de auteur aangescherpt: beide bedrijven hebben hun hoofdkantoren naar het VK geconcentreerd, wat een gevoelig verlies is, maar zij behouden omvangrijke werkmaatschappijen en duizenden banen in Nederland. Politieke partijen die regeringsverantwoordelijkheid willen leggen, moeten nauwkeuriger formuleren, aldus de schrijver.

De toegenomen faillissementen zijn volgens het artikel het resultaat van een mix van factoren: gestegen loonkosten, hogere energierekeningen, concurrentie van goedkopere aanbieders (zowel binnenlands als internationaal), soms zwak ondernemerschap, en vooral de terugbetalingsverplichting van coronasteun en uitgestelde belastingen. De steunmaatregelen van de pandemie hielden bedrijven langer op de been, maar nu vallen die die niet meer kunnen voldoen om.

De kernboodschap van de columnist is dat meer faillissementen niet per se reden tot paniek zijn: concurrentiedruk en bedrijfsdynamiek brengen winnaars en verliezers voort — dat hoort bij economische vernieuwing en kan consumenten ten goede komen. Omgekeerd kan een te laag aantal faillissementen wijzen op concentratie en hogere prijzen. In plaats van alarmisme pleit hij voor preciezere feitenweergave en een focus op beleid dat consumentenvoordeel en echte groei stimuleert.