VVD-minister Van Weel geeft uitgereisde jihadisten automatisch gratis beroep bij de rechter terwijl burgers griffierecht betalen

In dit artikel:

Minister van Justitie David van Weel verdedigt in een onlangs naar de Tweede Kamer gestuurde nota een regeling waarbij de staat automatisch beroep instelt tegen het intrekken van het Nederlanderschap van uitgereisde jihadisten. Het gaat om volwassenen met een dubbele nationaliteit die zich in het buitenland hebben aangesloten bij terreurgroepen zoals ISIS, Al Qaida of HTS. De tijdelijke bevoegdheid loopt op 1 maart 2027 af; een wetsvoorstel moet haar behouden.

Als betrokkenen niet binnen vier weken zelf beroep instellen, begint de minister ambtshalve een procedure bij de bestuursrechter. Daarbij krijgen zij een advocaat toegewezen en is geen griffierecht verschuldigd. Van Weel erkent dat geen internationaal verdrag Nederland tot deze automatische beroepsmogelijkheid verplicht, maar vindt een volledige rechterlijke toetsing belangrijk. Hij ziet ook geen reden om de vrijstelling van griffierecht te beëindigen, omdat besluiten in het buitenland vaak niet op de gebruikelijke wijze kunnen worden uitgereikt. Tegelijk staat in de nota dat advocaten in veel gevallen geen contact krijgen met de betrokkenen en dat van actieve deelname nauwelijks sprake is.

De regeling heeft sinds 2017 geleid tot 25 intrekkingen van het Nederlanderschap. Volgens de nota zijn daarvan 15 definitief geworden; in vier zaken vernietigde de rechter het besluit wegens formele gebreken en in vijf gevallen trok de minister het zelf in. Ruim 300 Nederlanders zouden naar Syrië of Irak zijn uitgereisd, terwijl er nog ongeveer 75 in Syrië, Irak of Turkije verblijven. Het artikel stelt de kostenloze beroepsprocedure tegenover de griffierechten die burgers en kleine ondernemers doorgaans moeten betalen om zelf naar de bestuursrechter te stappen.

In dezelfde Kamerstukken pleit de oppositiepartij PRO van Jesse Klaver ervoor de bevoegdheid per 1 maart 2027 te laten vervallen. Volgens PRO draagt het afnemen van het Nederlanderschap niet bij aan de veiligheid en kan het contraproductief zijn. Van Weel wijst juist op het verhoogde dreigingsniveau en het risico op aanslagen. Het artikel bekritiseert beide posities en bepleit een volledige intrekking van het Nederlanderschap en het beëindigen van automatische, kosteloze beroepsprocedures.