VVD-minister Hermans weigert medicijnen tegen uitgezaaide maagkanker en zenuwziekte in het basispakket: 'Uiterst teleurstellend'

In dit artikel:

Minister van Volksgezondheid Sophie Hermans heeft in een Kamerbrief van 5 november 2026 besloten twee dure geneesmiddelen voorlopig niet op te nemen in het basispakket. Het gaat om Enhertu voor een kleine groep patiënten met gevorderde of uitgezaaide HER2-positieve maagkanker en om Skyclarys voor mensen met de erfelijke zenuwziekte ataxie van Friedreich.

Enhertu is bedoeld voor patiënten die al minstens twee behandelingen hebben gehad en niet meer kunnen genezen. Volgens Zorginstituut Nederland verlengt het middel hun leven gemiddeld van 8,4 naar 12,5 maanden, maar veroorzaakt het ook vaker ernstige bijwerkingen. Naar schatting zouden twaalf Nederlandse patiënten per jaar voor deze behandeling in aanmerking komen. De kosten bedragen op basis van de openbare lijstprijs ongeveer 72.159 euro per patiënt per jaar. Het Zorginstituut vindt het middel alleen doelmatig bij een korting van meer dan 62 procent.

Skyclarys is bedoeld voor volwassenen en jongeren vanaf 16 jaar met ataxie van Friedreich. Voor deze progressieve aandoening bestaat in Nederland nog geen geneesmiddel; patiënten krijgen nu alleen ondersteunende revalidatie en fysiotherapie. Naar verwachting zouden ongeveer 107 mensen het middel gebruiken. Skyclarys vertraagt de achteruitgang volgens het Zorginstituut enigszins, maar stopt de ziekte niet en het is nog onzeker hoe lang het effect aanhoudt. De lijstprijs bedraagt 245.572 euro per patiënt per jaar. Daarom adviseerde het instituut een korting van 84 procent en strikte afspraken over het gebruik.

Hermans onderhandelde met de fabrikanten over lagere prijzen. Voor Skyclarys werd ook gekeken naar een zogenoemde pay-for-performance-regeling, waarbij de vergoeding afhankelijk is van het behandelresultaat. Volgens de minister wilden de leveranciers echter niet voldoende zakken in prijs. Omdat de onderhandelingen mislukten, blijven beide middelen voorlopig buiten het basispakket. Hermans stelt dat het zorgbudget maar één keer kan worden uitgegeven. Zij zegt opnieuw naar de middelen te zullen kijken als fabrikanten alsnog tot aanvaardbare prijsafspraken komen of als nieuwe onderzoeksgegevens beschikbaar worden.

Het artikel plaatst grote vraagtekens bij die keuze. De auteur erkent dat farmaceutische bedrijven hoge prijzen vragen en dat onderhandelingen nodig zijn, maar vindt het onrechtvaardig dat voor twaalf ernstig zieke kankerpatiënten en ruim honderd patiënten met een zeldzame zenuwziekte streng op kosten wordt gelet, terwijl de overheid volgens hem elders miljarden uitgeeft zonder vergelijkbare kosteneffectiviteitstoets. Ook worden de stijgende zorgpremies, hogere eigen bijdragen en andere lasten voor burgers genoemd. Daardoor zou het beroep van het kabinet op schaarste en solidariteit volgens de auteur hypocriet overkomen.