VVD-minister Aartsen laat jou jaarlijks miljarden extra betalen voor kinderopvang, en de Raad van State ziet de doelen van het kinderopvangbeleid er niet in terug

In dit artikel:

Het kabinet wil de kinderopvang hervormen met de Wet financiering kinderopvang. De huidige inkomensafhankelijke toeslag verdwijnt en maakt plaats voor een vergoeding van 95,6 procent van de uurprijs, tot een vastgestelde maximumuurprijs. Die vergoeding gaat rechtstreeks naar kinderopvangorganisaties. Voor veel ouders kan opvang daardoor goedkoper worden, maar de maatregel kost de overheid volgens de Raad van State jaarlijks ongeveer 3,7 miljard euro extra. De totale uitgaven lopen op tot bijna 9 miljard euro.

In zijn advies, vastgesteld op 4 november en gepubliceerd op 9 november, erkent de Raad dat terugvorderingen bij ouders verdwijnen. Volgens de toezichthouder richt het plan zich echter onvoldoende op de bredere doelen van kinderopvangbeleid: hogere arbeidsparticipatie en een betere ontwikkeling van jonge kinderen. De vraag naar opvang kan bovendien met 23 procent stijgen, terwijl personeel en geschikte huisvesting al schaars zijn. Daardoor kunnen prijzen oplopen en kunnen ouders alsnog met hogere eigen bijdragen worden geconfronteerd, zeker omdat huidige maximumuurprijzen volgens onderzoek onder de kostprijs liggen.

Ook waarschuwt de Raad voor gevolgen voor huishoudens met lage inkomens en andere kwetsbare groepen. De bestaande arbeidseis blijft in het wetsvoorstel staan: ouders moeten werken of zich voorbereiden op meer arbeidsparticipatie, bijvoorbeeld via scholing of inburgering. Vanuit de praktijk klinkt juist de wens die eis te schrappen; dat zou volgens de toelichting nog eens 500 miljoen euro kosten. De Raad van State vindt daarom dat de arbeidseis opnieuw moet worden bekeken.

Ten slotte bestaat onzekerheid over Europese staatssteunregels. De regering acht het risico op staatssteun aanzienlijk en wil gebruikmaken van Europese vrijstellingen. De Raad adviseert formeel overleg met de Europese Commissie, terwijl tot nu toe alleen informele ambtelijke contacten zijn geweest. De Tweede Kamer moet het voorstel nog behandelen. Het oorspronkelijke wetsvoorstel kwam van VVD-staatssecretaris Jurgen Nobel; minister Thierry Aartsen voert het nu uit.