VVD, CDA en D66 kiezen linkse koers bij hervorming publieke omroep
In dit artikel:
Onderhandelaars van VVD, CDA en D66 hebben bij het debat over de mediabegroting een ingrijpend plan gepresenteerd voor het publieke omroepbestel dat grotendeels uit het verkiezingsprogramma van GroenLinks–PvdA is overgenomen. In plaats van de huidige dertien zelfstandige omroepen met eigen besturen zou het stelsel worden samengevoegd tot vier grote omroephuizen, met daarnaast een apart huis voor de NOS en één voor de NTR. Die opzet zou voldoende steun in de Kamer kunnen vinden.
De aanleiding is praktischer dan ideologisch: langdurige gesprekken in Hilversum over samenwerkingen en fusies leverden geen overeenstemming op, waardoor een bestuurlijke herstructurering van bovenaf wordt voorgesteld. De voorgestelde wijziging werd tegelijk met de mediabegroting besproken, waarmee het meteen een van de eerste dossiers voor het volgende kabinet is.
In de Kamer klonk felle kritiek op minister Gouke Moes en op de huidige gang van zaken. VVD’er Claire Martens-America en CDA’er Harmen Krul hekelen vooral het gebrek aan besluitvorming en noemen de situatie bestuurlijk chaotisch; een eerder beloofd plan, dat er uiterlijk 1 oktober moest liggen, kwam er mede door de kabinetsval niet. Krul waarschuwt dat de extra bezuiniging van vijftig miljoen euro vanaf 2027 de sector pijn doet en praktische problemen veroorzaakt.
JA21-Kamerlid Annabel Nanninga uit scherpe kritiek op de NPO zelf: zij verwijt de omroepcampagnes tegen de bezuinigingen dat ze met gemeenschapsgeld zijn betaald en dat de publieke omroep zich daarmee politiciseert. Volgens haar ondermijnt zo’n campagne juist het vertrouwen in de publieke omroep en illustreert het waarom hervorming en versobering nodig zouden zijn.
Financieel blijft het vraagstuk prangend. Eind 2024 is besloten vanaf 2027 nog eens €50 mln extra te besparen op de publieke omroep (bovenop een eerdere bezuiniging van €100 mln uit het regeerakkoord); een deel hiervan mag worden gecompenseerd met meer reclame-inkomsten. D66-Kamerlid Ouafa Oualhadj benadrukt dat juist in tijden van nepnieuws kwaliteit en continuïteit van publieke journalistiek cruciaal zijn en dat je die niet tegelijkertijd de bodem onder de voeten kunt weghalen.
Hoe het nieuwe organisatorische voorstel zich verhoudt tot de bezuinigingen en welke concrete keuzes er gemaakt zullen worden, is nog onduidelijk; volgens betrokkenen wordt dat in de komende dagen verder uitgewerkt. De stap om het omroepbestel te herstructureren laat zien dat het eerste grote politieke dossier voor het nieuwe kabinet direct richting links wijst en dat er brede parlementaire steun gezocht wordt om vastgelopen onderhandelingen in Hilversum te doorbreken.
Kort extra context: de NOS verzorgt landelijke nieuws- en sportuitzendingen en de NTR richt zich op cultuur, educatie en informatie; die functies blijven volgens het voorstel buiten de vier nieuwe omroephuizen om hun specifieke taken te waarborgen.