Vuur tegen vuur: steek eens vaker een bos in de fik

In dit artikel:

Natuurbranden zijn in Nederland steeds vaker een terugkerend zomerprobleem. Volgens de auteur komt dat niet alleen door menselijke onvoorzichtigheid, maar ook door keuzes uit het verleden in het natuurbeheer. In verschillende gebieden staan uitgestrekte naaldbossen die ooit zijn aangeplant voor houtproductie en om zandgronden vast te leggen. Vooral dennen bevatten veel hars en kunnen een brand snel laten uitbreiden.

De brand in het Limburgse Natura 2000-gebied Boshuizerbergen illustreert dat risico. Rond de karakteristieke jeneverbessen ligt ongeveer 200 hectare naaldbos. Pogingen om loofbomen aan te planten bieden op termijn meer vocht en minder brandbare begroeiing, maar zulke bomen hebben jaren nodig om voldoende groot te worden. Intussen geldt in het hele land fase 2 van het natuurbrandrisico: extra waakzaamheid is geboden en verdachte situaties moeten direct worden gemeld.

De auteur pleit daarom voor een herwaardering van gecontroleerde branden. De brandweer gebruikt die methode al incidenteel, bijvoorbeeld op heidevelden, om hoge grassen en andere brandstof vooraf te verwijderen. Zo kan een geplande, beperkte brand helpen om een ongecontroleerde natuurbrand minder hevig te maken.

Ook de Amerikaanse antropoloog en voormalige bosbrandweerman Jordan Thomas ziet preventief vuur als onderdeel van de oplossing. Hij wijst naast klimaatverandering op de manier waarop bossen zijn ingericht en beschrijft hoe inheemse bevolkingen in de Verenigde Staten hun landschappen vroeger met zorgvuldig beheer en branden gevarieerd hielden. Volgens de auteur moeten fossiele brandstoffen worden teruggedrongen én moeten gecontroleerde branden vaker worden ingezet.