Vullen gasopslag voor de winter moeizaam van start door hoge gasprijzen
In dit artikel:
Het vulseizoen voor de Nederlandse ondergrondse gasbergingen begint woensdag, maar wie de cavernes de komende maanden gaat bijvullen is uiterst onzeker. Op 31 maart stonden de vijf grote bergingen samen nog maar voor ongeveer 5 procent vol — een historisch laag niveau — deels doordat GasTerra afgesproken had velden in Norg, Grijpskerk en Alkmaar leeg aan Energie Beheer Nederland (EBN) over te dragen. De grootste opslagen zijn die bij Norg en Bergermeer.
Commerciële partijen vullen normaal gesproken in de lente en zomer als ze goedkoop gas kunnen inslaan en dat later tegen hogere prijzen kunnen verkopen. Nu zijn de gasprijzen echter hoog en onvoorspelbaar, waardoor het financieel riskant is om in te kopen voor opslag. Als prijzen in de winter dalen ten opzichte van de huidige zomerprijzen, draaien bedrijven verlies. Deze terughoudendheid baart Gasunie en het ministerie van Economische Zaken zorgen, omdat volle bergingen cruciaal zijn voor de winterlevering: Nederland verbruikt in koude periodes meer gas dan het land via import kan binnenhalen.
Gasunie wijst erop dat de situatie vooralsnog stabiel is dankzij LNG-terminals op de Maasvlakte en in de Eemshaven en pijpleidingaanvoer, maar benadrukt dat de lage huidige vulgraad, gekoppeld aan hoge prijzen en geopolitieke onzekerheid, extra waakzaamheid vereist. Gasunie adviseert de bergingen vóór de komende winter te vullen tot circa 115 terawattuur, wat neerkomt op ongeveer 75 procent bezetting — genoeg om Nederland ongeveer honderd winterdagen van gas te voorzien.
Als de markt de bergingen niet tijdig vult, kan de overheid ingrijpen door EBN opdracht te geven gas te kopen en in de ondergrond op te slaan. Dat gebeurde eerder, maar massale late inkoop kan de markt ontregelen en prijzen opdrijven, zoals in 2022. Bovendien brengt overheidsinkoop financiële risico's mee: duur ingekocht gas kan later tegen lagere prijzen worden verkocht, kosten die uiteindelijk bij verbruikers kunnen belanden.
Er ontstaat zo een spanningsveld tussen leveringszekerheid en kosten: direct vullen is duur, uitstellen kan tot prijspieken leiden en slecht gevulde bergingen bedreigen de wintervoorziening. Marktpartijen bezitten de opslag en hebben als eerste verantwoordelijkheid, maar de overheid blijft eindverantwoordelijk voor de leveringszekerheid en kan bijsturen.
Sommige experts zien in deze crisis ook een structureel probleem: Nederland heeft geen strategische gasvoorraad vergelijkbaar met olie. Een dergelijke reserve, deels gefinancierd via kleine bijdragen van gebruikers, zou volgens hen onzekerheid kunnen verminderen en extra capaciteit bieden voor extreme incidenten.