VS verhoogt militaire druk op Iran, diplomatie draait op volle toeren
In dit artikel:
De Verenigde Staten verhogen de militaire druk op Iran terwijl tegelijk achter de schermen wordt geprobeerd nieuwe gesprekken over het nucleaire dossier op gang te houden. President Trump overweegt het sturen van een tweede vliegdekschip naar het Midden-Oosten; momenteel is de USS Abraham Lincoln met gevechtsvliegtuigen, Tomahawk-raketten en begeleidende marineschepen al in de Arabische Zee gestationeerd. Sinds het weekend zijn bovendien tientallen C-17 transportvliegtuigen naar de Golfregio gevlogen en worden er meer Amerikaanse patrouillevluchten boven de Perzische Golf waargenomen, wat duidt op een versterkte militaire paraatheid.
Die opbouw valt samen met indirecte, door Oman gefaciliteerde diplomatie: de VS en Iran begonnen afgelopen vrijdag in Muscat met gesprekken, de eerste sinds de twaalfdaagse confrontatie tussen Iran en Israël vorig jaar juni, toen ook Amerikaanse luchtaanvallen Iraanse nucleaire installaties raakten. President Trump verwacht een tweede ronde van onderhandelingen volgende week en ziet militaire dreiging als middel om Iran tot serieuze onderhandelingen te bewegen. Tegelijkertijd benadrukken diplomaten in de regio juist dat het voorkomen van een nieuwe oorlog hoog op de agenda staat.
De inhoud van de besprekingen blijft onduidelijk en de meningsverschillen zijn groot. Washington wil dat Iran stopt met verrijking, zijn voorraden hoogverrijkt uranium wegleidt en daarnaast beperkingen instemt op ballistische raketten en het staken van steun aan gewapende proxy’s in de regio. Teheran zegt alleen over het nucleaire dossier te willen praten en houdt vol dat zijn programma civiel van aard is. Volgens het Internationaal Atoomagentschap heeft Iran meer dan 400 kilo uranium verrijkt tot 60 procent; Iran suggereerde deze week bereidheid tot verdunning van hoogverrijkt materiaal in ruil voor sanctieverlichting.
Tegelijk vindt intensieve shuttle-diplomatie plaats. Ali Larijani, belangrijk adviseur van Iran’s hoogste leider, bezocht Doha en Muscat om standpunten over te dragen en overleg te voeren met regionale actoren, waaronder Hamas en de Houthi’s. Die contacten kunnen dienen als coördinatie en als signaal dat Iran bij escalatie op regionale bondgenoten kan terugvallen, waardoor de kosten van een eventueel conflict voor de VS en hun partners zouden stijgen.
De ontwikkelingen vinden plaats tijdens een bezoek van de Israëlische premier Netanyahu aan Washington; hij dringt aan op aandacht voor Iran’s raketprogramma en is sceptisch over een brede deal. Binnen de VS is er ook tegenkracht: maatschappelijke organisaties en enkele senatoren proberen militaire actie zonder parlementaire goedkeuring te beperken. Of de combinatie van dreiging en diplomatie straks tot een doorbraak leidt, blijft onzeker.