VS valt mysterieuze kernbunker aan, maar Iran is al begonnen aan bouw beter beveiligde verrijkingsfabriek

In dit artikel:

De recentelijke Amerikaanse luchtaanvallen richtten zich vooral op de ondergrondse kernbunker in Fordow, een cruciale locatie binnen het Iraanse nucleaire programma, gelegen nabij Qom en Teheran. Deze bergvesting, diep onder de grond en omgeven door zware beveiliging en luchtafweer, huisvest circa 2.000 tot 3.000 centrifuges die uranium verrijken tot niveaus geschikt voor kernwapens. Bovendien ligt er een aanzienlijke voorraad hoogverrijkt uranium opgeslagen. Fordow werd in 2009 clandestien gebouwd, wat toen leidde tot internationale verontwaardiging en sancties, en werd later onderdeel van het nucleaire akkoord van 2015 (JCPOA), waar Iran toezegde het programma te beperken en inspecties toe te laten. Na het vertrek van de VS uit dit akkoord in 2018 hervatte Iran het verrijken van uranium, waarbij Fordow een centrale rol bleef spelen.

Israël startte in juni 2024 de operatie Rising Lion, gericht op het stilleggen van Iran’s nucleaire capaciteit. Bij aanvallen werd vooral de faciliteit in Natanz zwaar getroffen – mogelijk werden daar tienduizenden centrifuges vernietigd – en ook installaties in Isfahan raakten beschadigd. Fordow bleef aanvankelijk grotendeels intact, omdat de ondergrondse hallen diep en goed beschermd zijn. Om zulke versterkte bunkers te vernietigen, zijn gespecialiseerde bunkerbusterbommen nodig, die het Israëlische leger niet bezit. De VS daarentegen beschikt over de GBU-57A/B Massive Ordnance Penetrator, een zware bunkerdoorborende bom die door tientallen meters beton kan dringen, alleen inzetbaar met de B-2 stealthbommenwerper. Deze wapens werden op 22 juni ingezet om Fordow en andere nucleaire sites te bombarderen, zonder dat er significante stralingsuitstoot buiten de locaties werd waargenomen.

Ondanks deze aanvallen blijft Iran een grote nucleaire dreiging vormen. Het land heeft mogelijk centrifuges verspreid over geheime locaties en een aanzienlijke voorraad verrijkt uranium, waarvan Israël vermoedt dat deze verspreid is om bescherming te bieden. Bovendien bouwt Iran stilletjes aan een nieuwe, nog beter beveiligde verrijkingsfabriek onder “Pickaxe Mountain” nabij Natanz, die door het IAEA nog niet geïnspecteerd mag worden. Deze faciliteit zou het Iraanse nucleaire programma moeilijker aan te vallen en vrijwel onaantastbaar kunnen maken. De situatie illustreert hoe nucleaire machten wereldwijd hun strategische faciliteiten diep onder de grond plaatsen ter bescherming, vergelijkbaar met ondergrondse vestigingen in de VS, Rusland en Noord-Korea.