VS stopt met aids-steun aan Zuid-Afrika: 'Ramp in slow motion'

In dit artikel:

Zuid-Afrika verliest geleidelijk Amerikaanse hulp voor hiv/aids: PEPFAR-gelden worden afgebouwd, nadat het land in 2024 nog zo’n 400 miljoen euro ontving. In 2025 leefden naar schatting ruim 8 miljoen Zuid-Afrikanen met hiv (ongeveer 12,9% van de bevolking), waardoor zorgverleners en beleidsmakers vrezen dat minder steun leidt tot minder onderdrukking van het virus en een grotere verspreiding.

Het Zuid-Afrikaanse ministerie van Volksgezondheid zegt niet door de VS te zijn ingelicht over de beslissing. Tegelijk werkt het aan plannen om minder afhankelijk te worden van Amerikaanse hulp en verwacht men dat Zuid-Afrika zelf meer bijdraagt. Afrika-correspondent Sophie van Leeuwen waarschuwt dat het wegvallen van financiering al banen kostte—vooral ondervoorlichters en medewerkers in kwetsbare buurten—en noemt de situatie een “ramp in slow motion”: stoppen van projecten kan ertoe leiden dat een nieuwe generatie geen voorlichting of medicatie krijgt, waardoor de bestrijding complexer en duurder wordt.

Volgens Amerikaanse berichtgeving is de intrekking mede ingegeven door het ontbreken van aantoonbare beleidsvooruitgang en door beschuldigingen van discriminatie tegen de witte Afrikaner-minderheid. Die aantijgingen staan in de context van retoriek van voormalige president Trump over een vermeende “witte genocide”; de Zuid-Afrikaanse regering noemt dergelijke beweringen onjuist.

Historische en sociale context speelt mee: afstammelingen van Nederlandse kolonisten (Afrikaners), de erfenis van apartheid en de economische hervormingen sinds 1994 hebben geleid tot aanhoudende ongelijkheid. Zuid-Afrika kampt bovendien met hoge gewelds- en moordcijfers; het merendeel van de slachtoffers zijn jonge mannen in arme wijken. Analisten vrezen dat de combinatie van ongelijkheid, geweld en verminderde hiv-programma’s de epidemiebestrijding op lange termijn zal ondermijnen.