VS en Rusland kijken toe hoe kernwapenverdrag verloopt: 'Ernstig moment'
In dit artikel:
VN-secretaris-generaal António Guterres riep de Verenigde Staten en Rusland woensdag op onmiddellijk te beginnen met nieuwe onderhandelingen over een kernwapenverdrag, vlak voordat het New START-akkoord donderdag afliep. Volgens Guterres betekent het verstrijken van het verdrag dat er voor het eerst in meer dan vijftig jaar geen bindende beperkingen meer zijn op de strategische kernarsenalen van de twee landen die het grootste deel van de wereldvoorraad bezitten.
Het verlopen van New START — oorspronkelijk in 2011 afgesloten tussen Obama en Medvedev en in 2021 met vijf jaar verlengd door Biden en Poetin — haalt decennia van ontwapeningsafspraken terug. Daardoor bestaat de vrees dat VS en Rusland hun programma’s kunnen uitbreiden, wat een nieuwe nucleaire wapenwedloop en een hoger risico op gebruik van kernwapens zou kunnen veroorzaken. Rusland heeft herhaaldelijk gedreigd met mogelijke inzet van tactische kernwapens in Oekraïne, al is dat nog niet gebeurd.
Samen bezitten de VS en Rusland ruim 80 procent van de wereldwijde kernkoppen: naar schatting meer dan vijfduizend stuks, waarvan ongeveer twee derde direct inzetbaar is. Ter vergelijking heeft China ver onder zeshonderd kernkoppen. New START legde limieten op aan strategische, inzetbare warheads en de bijbehorende lanceervoertuigen; door het wegvallen daarvan verdwijnt dat toezicht en die transparantie.
Het Kremlin zegt open te staan voor verlenging en stelt dat een door Poetin voorgesteld tussenjaar door Washington niet werd beantwoord. Onder het huidige Amerikaanse bestuur is er volgens waarnemers weinig ruimte voor klassieke diplomatie; Trump heeft kritisch gestaan tegenover internationale beperkingen en wil mogelijk ook China bij toekomstige afspraken betrekken.
Guterres waarschuwt dat de wereld met het verstrijken van New START onveiliger is geworden en dringt aan op snelle, serieuze onderhandelingen om verdere verslechtering van de internationale veiligheidssituatie te voorkomen.