Vrijwel alle zwemwateren zijn chemisch vervuild, maar zwemmers worden daar niet op gewezen

In dit artikel:

Nederlandse zwemwateren zijn veel vaker chemisch vervuild dan de officiële beoordelingen laten zien. Dat blijkt uit onderzoek van Natuur & Milieu en het Nederlands Instituut voor Ecologie naar 205 officiële zwemlocaties en 57 populaire stedelijke zwemplekken. In alle 262 onderzochte locaties werden in 2024 meerdere chemische overschrijdingen vastgesteld. Bij sommige stoffen lag de concentratie op 90 procent van de locaties boven de veilige norm.

De huidige zwemwaterbeoordeling kijkt vooral naar acute risico’s, zoals blauwalg en poepbacteriën. Industriële stoffen en bestrijdingsmiddelen worden niet structureel meegenomen, waardoor een locatie als ‘excellent’ kan gelden terwijl er wel chemische verontreiniging aanwezig is. Die stoffen kunnen schadelijk zijn voor onder meer het zenuwstelsel en de hormoonhuishouding, het kankerrisico verhogen en waterorganismen aantasten. Ook stikstof, fosfor en beperkt doorzicht vormen op veel plaatsen een probleem; bovendien nam het risico op blauwalg de afgelopen vijf jaar toe.

Veel aangetroffen stoffen zijn PFOS, andere PFAS, vlamvertragers, kwik, pesticiden en PAK’s. Ze komen via industrie, landbouw, verkeer, scheepvaart en afvalwater in het milieu terecht. In landelijke officiële zwemwateren werden relatief veel bestrijdingsmiddelen gevonden, terwijl stedelijke locaties vaker door industrie en verkeer waren belast. Sommige inmiddels verboden stoffen blijven door hun trage afbraak langdurig aanwezig.

De onderzoekers benadrukken dat één duik niet automatisch tot gezondheidsklachten leidt, maar vinden wel dat zwemmers recht hebben op informatie over onzichtbare vervuiling. Natuur & Milieu roept de overheid op lozingen strenger te controleren, chemische stoffen op alle zwemlocaties te meten en niet-afbreekbare schadelijke stoffen, zoals PFAS, snel te verbieden.