Vrijheid is leven zonder digitale identiteit

In dit artikel:

In een persoonlijke toelichting op een nieuw themanummer van De Andere Krant uit de auteur scherpe kritiek op de verregaande digitalisering van het dagelijks leven. Het internet, dat ooit vrijheid en ontsnapping aan traditionele media beloofde, zou volgens hem zijn veranderd in een alomtegenwoordig controlesysteem met sociale media, camera’s, drones en satellieten. De opkomst van kunstmatige intelligentie (AI) maakt die ontwikkeling volgens hem nog ingrijpender.

De auteur verwijst naar een klokkenluider van AI-bedrijf Anthropic, die waarschuwde dat ontwikkelaars vrezen dat AI de mensheid nog dit decennium kan vernietigen. Anthropic-topman Dario Amodei pleitte vervolgens voor vertraging van de ontwikkeling van superintelligente AI, een oproep die steun kreeg van onder anderen Elon Musk en Sam Altman. De auteur beschouwt deze waarschuwingen echter vooral als een strategische angstcampagne. Volgens hem willen Amerikaanse overheden en technologiebedrijven zo regelgeving afdwingen waarmee zij zelf de controle over AI behouden en voorkomen dat rivalen, met name China, de technologie domineren.

Het werkelijke gevaar ligt volgens de schrijver niet in autonome systemen, maar bij de mensen die ze ontwerpen en inzetten. Hij wijst vooral op militaire toepassingen en de verwevenheid van AI met de Amerikaanse veiligheidsstaat en het militair-industrieel complex. Een internationale wapenwedloop zou volgens hem tot een ramp kunnen leiden, niet omdat machines zelfstandig de macht grijpen, maar omdat mensen AI voor gevaarlijke doeleinden gebruiken.

Hoewel de auteur erkent dat AI mogelijk nuttige toepassingen heeft, betwijfelt hij of verdere digitalisering het menselijk geluk of de kwaliteit van het leven wezenlijk vergroot. Hij verwacht eerder dat overheden en bigtechbedrijven AI zullen gebruiken om burgers verder te monitoren, analyseren en beïnvloeden. De geplande digitale identiteit, de zogenoemde EDI-Wallet, ziet hij als een stap naar een samenleving waarin iedereen digitaal wordt gevolgd en mogelijk een bestuurbare ‘digitale kloon’ krijgt. Heerlen zou volgens de auteur al experimenteren met zulke vormen van digitale controle.

Als verzet pleit hij voor menselijk contact met overheidsinstanties, contante betalingen, minder gebruik van bigtech en het weigeren van een EDI-Wallet. Ook steunt hij een initiatief om een wettelijk recht op een leven zonder digitale identiteit vast te leggen. Hij vergelijkt dat met eerdere acties tegen verplichte vaccinatie en QR-codes tijdens de coronaperiode.

Tot slot benadrukt de auteur dat menselijke eigenschappen als empathie, liefde en verbondenheid niet door robots kunnen worden vervangen. De dreiging van AI zou mensen er mogelijk toe kunnen brengen hun eigen menselijkheid en hun band met andere levende wezens opnieuw te waarderen.