Vredesprijs voor de NAVO? Orwell had het niet beter kunnen verzinnen

In dit artikel:

NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte ontving donderdag in Münster de Internationale Vredesprijs van Westfalen. De keuze voor Rutte en het militaire bondgenootschap leidde tot felle kritiek van voormalig Bondsdaglid Sevim Dagdelen, die sprak van een „Orwelliaanse dag” en de uitreiking een farce noemde. Münster geldt historisch als symbool van vrede, omdat er het einde van de Dertigjarige Oorlog werd bezegeld.

Dagdelen betwistte in een eerder optreden in de Bondsdag drie veelgehoorde beelden over de NAVO. Volgens haar is het bondgenootschap niet uitsluitend defensief: de NAVO-bombardementen op Joegoslavië in 1999 vonden plaats zonder mandaat van de VN-Veiligheidsraad, waarna ook de oorlog in Afghanistan onder verantwoordelijkheid van de Verenigde Staten en bondgenoten veel burgerslachtoffers maakte. Ook weerspreekt zij het idee dat de NAVO altijd een alliantie van democratieën en rechtsstaten is geweest. Zij wijst daarbij op het Portugese lidmaatschap tijdens de dictatuur van António de Oliveira Salazar.

Verder stelt Dagdelen dat het bondgenootschap mensenrechten onvoldoende beschermt. Ze noemt Guantánamo en de vervolging van Julian Assange, die oorlogsmisdaden door de Verenigde Staten openbaar maakte. Volgens een schatting van Brown University hebben de oorlogen van de VS en bondgenoten in Afghanistan, Irak, Syrië en andere landen sinds 2001 direct en indirect ongeveer 4,5 miljoen levens gekost. Die cijfers omvatten ook gevolgen zoals ziekte, honger en gebrekkige infrastructuur.

Dagdelen koppelt NAVO-lidmaatschap bovendien aan verlies aan nationale zeggenschap. Europese landen zouden volgens haar vooral de Amerikaanse geopolitieke belangen volgen, terwijl hogere defensie-uitgaven ten koste gaan van sociale voorzieningen. De prijs voor Rutte ziet zij daarom als politieke legitimering van verdere bewapening en NAVO-uitbreiding. De auteur concludeert dat de onderscheiding vooral iets zegt over de manier waarop instituties het imago van de NAVO als vredesorganisatie proberen te versterken.