Vredesapostel, sheriff of imperialist? Dit is het buitenlandbeleid van Donald Trump

In dit artikel:

Een jaar na de start van zijn tweede termijn profileert Trump zich niet als isolationist maar als een president die actief zoekt naar invloed en voordeel in de wereld. Zijn buitenlandse koers combineert harde machtspolitiek, economisch instrumentarium en theatrale opschorting van multilaterale normen. De opinieartikel beschrijft dat beleid langs zes lijnen en komt tot de conclusie dat het het best te omschrijven is als “opportunistisch imperialisme”: gericht op macht en winst, deels berekend, deels impulsief.

Donroedoctrine: hegemonie in het westelijk halfrond
Trump voert wat commentatoren zijn “Donroedoctrine” noemen — een moderne variant van de Monroe-doctrine gericht tegen Chinese en Russische invloed in Latijns-Amerika en het Caribisch gebied. Voorbeelden: bemoeienissen met Venezuela (met oog op olie), druk op Panama rond havenexploitanten, inmenging in binnenlandse politiek van landen als Brazilië, Argentinië en Honduras, en een opvallende belangstelling voor Groenland. Die laatste stap wordt in het stuk gezien als symptoom van Amerikaanse hebzucht naar strategische posities in het westelijk halfrond, soms zonder acht te slaan op lokale wensen.

Voet-tussen-de-deur-beleid: grondstoffen en tarieven als hefboom
Daarnaast gebruikt de regering economische pressie en handelsinstrumenten om toegang tot kritieke grondstoffen veilig te stellen. Mineralenakkoorden met landen van Australië en Thailand tot Argentinië, en pogingen in Oekraïne, Congo en Rwanda, illustreren een strategie waarbij handelsdreiging (tarieven) en deals vooraf toegang of invloed moeten garanderen. De opbrengsten zijn veelal voorlopig of virtueel, maar als ze gerealiseerd worden leveren ze strategisch en economisch profijt voor de VS. Ook in het Midden-Oosten (Gaza) probeert Trump via politieke spelletjes en bondgenootschappen een permanente invloedssfeer te creëren — in het uiterste geval een soort Amerikaans protectoraat gekoppeld aan economische belangen.

Sheriff die liever kort inslaat dan langdurig vecht
Trump presenteert zich af en toe als vredestichter, maar dat soort “vrede” is volgens de analyse eerder het resultaat van dreiging en ruilpolitiek dan van oprechte bemiddeling. Tegelijk is hij terughoudend met grootschalige, langdurige militaire interventies; zijn voorkeur gaat uit naar korte, spectaculaire acties en selectieve drukmiddelen (als illustratie noemt het artikel een raid op Caracas en acties tegen Iraanse installaties). Die mix maakt hem gevaarlijk: effectief om macht te tonen, maar niet gericht op duurzame stabiliteit.

Realpolitik zonder moraal: steun aan de sterken
Het beleid is weinig gelegen aan internationale rechtsregels, mensenrechten of democratische principes. Waar Trump bemiddelt, neigt hij ertoe de sterkste of succesvolste partij te bevoordelen — zichtbaar in zijn houding tegenover Israël en in de ambivalente omgang met Rusland en Oekraïne. Dit pragmatisme gaat samen met minachting voor multilaterale instellingen (VN, NAVO e.d.) en een voorkeur voor bilaterale manoeuvres die Washington flexibeler houden.

Strategie tegen China: dominantie en bevoorradingszekerheid
Een hoeksteen is het scherp zien van China als strategische rivaal. Veel acties — van Latijns-Amerikaanse inmenging tot militaire investeringen (raketschild, nieuwe scheepsklassen) — dienen mede om Chinese invloed te beperken en Amerikaanse hypermacht te consolideren. Cruciaal daarbij is het verminderen van afhankelijkheid van China in kritieke grondstoffen, vooral zeldzame aardmetalen. Het resultaat: handel wordt expliciet onderdeel van geopolitiek, waarbij China al eens via exportbeperkingen druk teruggeeft.

Show versus realiteit
Trumps stijl van buitenlandse politiek is ook entertainend: bombastische aankondigingen, plechtige podia en dramatische rituelen. Maar in veel gevallen blijft de uitvoering haperend of onduidelijk: beloofde vredesakkoorden blijken fragiel, economische garanties soms meer symbolisch dan concreet. Het impressionisme verbloemt professionele zwaktes en onvoorzichtigheid in opvolging van beslissingen.

Eindoordeel en risico’s
Het artikel concludeert dat geen traditionele ideologische categorie precies past. Niet isolationistisch, niet consequent realpolitiek en zeker niet idealistisch: de beste omschrijving is opportunistisch imperialisme. Washington projecteert macht en zoekt economisch gewin, soms met militaire middelen, vaak met economische druk en diplomatieke crèches. Dat levert helderheid in intentie — “what you see is what you get” — maar ook risico’s: andere grootmachten zullen niet altijd toezien hoe de VS zijn invloedssferen uitbreidt, en de combinatie van assertiviteit en impulsiviteit kan spanningen en onvoorspelbare reacties uitlokken.