'Vorm één technische universiteit in Amsterdam': oproep om stad weer concurrerend te maken op techgebied
In dit artikel:
Amsterdam moet een technische universiteit krijgen waarin de bètafaculteiten van de UvA en VU worden samengevoegd met de tech-opleidingen van hogescholen HvA en Inholland, stelt de Amsterdam Economic Board (AEB) op basis van onderzoek van VU-hoogleraar Haroon Sheikh. Doel is een ‘MIT aan de Amstel’: een vijfde Nederlandse TU met een eigen campus in de regio die zich richt op deeptech en AI-toepassingen, om de internationale positie van de hoofdstad als techstad te versterken.
Sheikh concludeert dat Amsterdam op techgebied terrein verliest ten opzichte van Europese concurrenten als Londen, Parijs en Berlijn en zelfs is weggezakt naar het tweede echelon (naast steden als München en Stockholm). Huidige samenwerkingen — onder meer tussen UvA, VU, HvA en Inholland in Science Park en projecten op het Marineterrein met TU Delft, Wageningen en MIT — zijn onvoldoende om de concurrentie bij te benen. Bovendien ontbreekt in Amsterdam een groot, overkoepelend onderzoeksinstituut voor AI; veel strategisch onderzoek blijft in hubs als Silicon Valley, Londen (DeepMind/OpenAI) en Parijs (Mistral).
Praktische belemmeringen verergeren het probleem: het gemeentelijke beleid staat uitbreiding van datacenters tegen, terwijl die cruciaal zijn voor AI-onderzoek en dataverwerking. Tegelijk zetten woningbouwopgaven en het tekort aan bedrijfslocaties druk op ruimte voor techbedrijven. Ook heeft Amsterdam eerder een nationaal AI-lab misgelopen, dat naar Groningen ging, en wist de stad niet dezelfde aantrekkingkracht te tonen als bij het binnenhalen van het EMA in 2017.
De AEB pleit niet alleen voor een nieuwe TU maar ook voor betere regionale afstemming — met name nauwere samenwerking tussen Amsterdam en Eindhoven — en meer actieve lobby richting nationale en internationale spelers. AEB-directeur Jessica Peters-Hondelink benadrukt dat de techsector zelf ook meer verantwoordelijkheid moet nemen in publieke-private samenwerking, zoals dat in Eindhoven wél is gelukt (met grootschalige kabinetssubsidies en projecten als Project Beethoven).
Praktische voorbeelden en potentiële partners worden al genoemd: een techcampus in Almere rondom ASM International, lokale AI-labs van Google, Prosus, Nebius en Microsoft, en de wens om ook grotere AI-actoren (bijv. Anthropic) naar Amsterdam te halen. De aanbeveling is helder: zonder een geconcentreerde TU, voldoende infrastructuur en publiek-private samenwerking blijft Amsterdam kwetsbaar in de strijd om talent, onderzoekfinanciering en innovatieve bedrijvigheid.