Vies water en drukte: stikstof niet de enige oorzaak van slechte natuur

In dit artikel:

Het kabinet wil met stevige stikstofmaatregelen Nederland van het stikstofslot halen, maar natuurdeskundigen waarschuwen dat daarmee de problemen in veel gebieden nog lang niet zijn opgelost. In meer dan honderd Natura 2000-gebieden, zoals de Veluwe, het Fochteloërveen, de Weerribben-Wieden en de Biesbosch, zorgt een teveel aan stikstof ervoor dat kwetsbare planten verdwijnen en sneller groeiende soorten als gras en braam de overhand krijgen. Dat raakt ook insecten en andere dieren die van die planten afhankelijk zijn.

Volgens de aanpak van het kabinet moeten boeren in de buurt van beschermde natuur flink inleveren, grond bijkopen of hun bedrijf aanpassen of verplaatsen. Maar herstel blijft lastig, omdat in de bodem op veel plekken al decennialang te veel stikstof is opgeslagen. Bovendien spelen er vaak meer problemen tegelijk: verdroging, versnippering van natuurgebieden en een te hoge recreatiedruk.

Het Fochteloërveen laat die combinatie goed zien: daar is niet alleen stikstof een knelpunt, maar ook verdroging, veroorzaakt door klimaatverandering en door wateronttrekking in omliggende landbouwgebieden. In de Loonse en Drunense Duinen is de druk van miljoenen bezoekers per jaar zo groot dat planten worden vertrapt en dieren te weinig rust vinden. Ook het gebrek aan verbinding tussen kleine natuurgebieden maakt herstel moeilijk.

Daarbovenop komt de slechte waterkwaliteit. Nederland voldoet waarschijnlijk niet aan de Europese afspraken uit de Kaderrichtlijn Water, die in 2027 halen moeten worden. Als dat misgaat, dreigen boetes of nieuwe juridische blokkades voor bouwprojecten. Volgens experts dreigt zo naast de stikstofcrisis een tweede grote milieuprobleem, terwijl veel Nederlandse natuur al jaren onder druk staat.