Voor Iraniërs lijkt oorlog niets te hebben opgeleverd: 'Vrees voor wraak'
In dit artikel:
In Iran bepaalt het regime nog steeds het straatbeeld: posters en portretten van omgekomen en nieuwe leiders zijn alomtegenwoordig, een bewuste demonstratie van controle. In januari gingen veel Iraniërs de straat op om verandering te eisen, maar die demonstraties werden hardhandig onderdrukt; naar schatting 53.000 mensen werden opgepakt. Wat volgde was een periode van oorlog, waarbij enkele kopstukken werden gedood maar direct werden vervangen door opvolgers — vaak nog hardere figuren.
Arabist Leo Kwarten stelt dat het centrale doel van het bestuur altijd overleven is geweest en dat dat doel is bereikt. De Islamitische Revolutionaire Garde (IRGC), het paramilitaire apparaat rond de leiders, is aan invloed gewonnen en speelt nu een dominantere rol in binnenlandse beveiliging en repressie. BBC-interviews met Iraniërs geven een beeld van ontgoocheling: velen zeggen dat de macht zich juist heeft geconsolideerd en dat de situatie verslechterd is.
Het regime wijst de oppositie aan als oorzaak van de oorlog en zoekt vergelding: tijdens de oorlog werden volgens berichten 21 politiek betrokken personen geëxecuteerd — het hoogste aantal in een korte periode in ruim dertig jaar. Negen van hen zouden betrokken zijn geweest bij de januari-protesten; tien werden beschuldigd van lidmaatschap van oppositiegroepen. Een advocaat die politieke gevangenen bijstaat (onder schuilnaam Susan) ziet een verscherping van het optreden: waar vóór de oorlog harde maatregelen vooral tegen directe actievoerders waren gericht, raakt de repressie nu ruimer en intensiever. Ze vreest dat gevangenen het zwaar zullen krijgen, zeker als de oorlog eindigt en het regime zijn frustratie wil afreageren.
De versterkte repressie heeft ook een dempend effect op tegenstanders: angst en de verwachting van snelle, harde vervolging houden veel mensen op straat weg. Kortom: in plaats van verzwakking lijkt het Iraanse bewind door arrestaties, executies en institutionele verschuivingen juist steviger in het zadel te zitten, met de IRGC als belangrijke winnaar.