Voor het eerst vingerwijzen: spanning stijgt in formatie over financiën

In dit artikel:

VVD-onderhandelaar Eelco Heinen wordt door ingewijden aangewezen als een belangrijke oorzaak van het stilvallen van de gesprekken over de overheidsfinanciën. Hij zou zich rigide opstellen en weinig bewegingsruimte laten, en zijn stijl maakt het voor VVD-leider Yeşilgöz lastig om zonder hem financiële knopen door te hakken. Dat bemoeilijkt de onderhandelingen tussen D66, VVD en CDA over de miljoenen- en soms miljardenopgave.

De nieuwe coalitie staat voor flinke financiële keuzes: er zijn tientallen miljarden nodig voor defensie-investeringen, een stikstoffonds en klimaat- en energiemaatregelen. Opties zijn bezuinigingen, meer staatsschuld of pijnlijke hervormingen — onder meer om de stijgende zorgkosten te beteugelen. Ondanks de impasse zijn betrokkenen ervan overtuigd dat er uiteindelijk een akkoord komt; vandaag wordt dat echter onwaarschijnlijk geacht.

Het meest waarschijnlijke tijdpad is dat er morgen overeenstemming wordt bereikt, waarna de fracties van D66, VVD en CDA donderdag over het pakket spreken. Als dat lukt, voldoet dat aan de Tweede Kamer-deadline van 30 januari. Volgende week woensdag staat een Kamerdebat gepland waarin D66-leider Rob Jetten gevraagd wordt formateur te worden. In die rol zal hij de komende weken ministers en staatssecretarissen selecteren; presentatie van het kabinet op het bordes bij de koning is realistisch tussen half en eind februari, iets vertraagd door de voorjaarsvakantie (13–23 februari). Jetten noemde de onderhandelingen “de laatste loodjes” en erkende dat het soms meer tijd kost dan gehoopt.