Voor Europa is Musks Starlink te MAGA en te machtig, maar een Europees alternatief betekent meer betalen voor een minder goede dienst
In dit artikel:
Elon Musks Starlink blijkt in de praktijk vrijwel onverslaanbaar als het gaat om breedband vanuit de ruimte. Pierre Lionnet, hoofd onderzoek bij brancheorganisatie Eurospace en een van de weinige ruimte-economen, legt uit waarom: SpaceX combineert goedkope herbruikbare raketlanceringen met volledig geautomatiseerde, in-huis massaproductie van relatief eenvoudige satellieten. Daardoor zijn Starlink-satellieten veel goedkoper te lanceren en te bouwen dan die van concurrenten. Inmiddels zweven er meer dan 9.000 Starlink-satellieten in de lage baan, waardoor betaalbaar internet mogelijk is op plekken die eerder moeilijk bereikbaar waren — van afgelegen gebieden tot het Oekraïense front en vliegtuigen — en Starlink naar schatting miljoenen klanten heeft.
Europa worstelt met de consequenties. Politieke weerstand tegen Musk en Amerikaanse dominantie groeide het afgelopen jaar, en president Macron zette Eutelsat, met onlangs een Franse kapitaalinjectie van 717 miljoen euro waardoor de staat bijna 30 procent bezit, neer als Europees alternatief. Eutelsat is een gevestigde speler met geostationaire capaciteit (33 satellieten op ~36.000 km hoogte) en sinds 2023 ook een lage-baancomponent na de fusie met OneWeb. Maar Lionnet benadrukt dat de zakelijke realiteit anders is: OneWeb-satellieten zijn naar schatting veel duurder te maken (ongeveer tien keer) en aanzienlijk duurder te lanceren (acht- tot negenmaal), het netwerk is kleiner en de grondterminals omvangrijker — een nadeel aan de frontlinie in Oekraïne.
Technisch vergt een lage-baanconstellatie bovendien continu vernieuwen van hardware, dus veel herhaalde lanceringen; de Franse investering is vooral bedoeld om bestaande satellieten te vervangen, niet om Eutelsat snel te doen inhalen. Praktisch leidt dit tot dilemmas binnen Europa: commerciële spelers zoals luchtvaartmaatschappijen en spoorbedrijven wegen kosten en prestaties. Italo koos onlangs voor Starlink in zijn hogesnelheidstreinen; SNCF kondigde een tender aan waarin zowel Starlink als Eutelsat kan meedingen.
Tegelijkertijd werkt de EU aan eigen strategische autonomie: tegen 2030 moet IRIS2, een constellatie van 290 satellieten voor beveiligde communicatie en breedband voor overheden, defensie en bedrijven, operationeel zijn. Dat project, gebouwd door een consortium waaronder Eutelsat, Hispasat en SES, garandeert op termijn een Europees systeem voor essentiële toepassingen, maar is niet bedoeld als directe vervanger van Starlinks commerciële schaal en prijsstelling.
Bovendien komen er nieuwe spelers: Amazon bouwt zijn netwerk verder uit (duizenden geplande satellieten) en Blue Origin kondigde TeraWave aan, een constellatie van 5.400 satellieten voor overheden en datacenters. Conclusie van Lionnet en observatoren: Europa kan streven naar soevereiniteit, maar moet realistisch zijn: concurreren met Starlink op prijs en schaal is uiterst moeilijk; het belangrijkste is dat er ten minste een alternatief en eigen kritische infrastructuur bestaat.