Voor Carla Kogelman is de camera haar toegangskaartje tot contact: 'Als fotograaf moet ik ook iets van mezelf blootgeven'

In dit artikel:

In Museum Amersfoort is tot en met 4 oktober de tentoonstelling ‘A Closer Look’ van Carla Kogelman te zien. De fotograaf staat bekend om intieme zwart-witportretten waarin mensen en hun omgeving op een vanzelfsprekende manier samenkomen. Door lang aanwezig te blijven, probeert ze het moment te vangen waarop haar aanwezigheid niet langer de aandacht trekt.

Dat werkte onder meer tijdens de opnames van het tweede seizoen van de televisieserie A’dam – E.V.A. in 2014. Op uitnodiging van regisseur Norbert ter Hall fotografeerde Kogelman uiteindelijk 72 van de 76 draaidagen. Ze richtte zich niet alleen op acteurs, maar ook op wat zich buiten de hoofdactie afspeelde. Zo werd tijdens een gefilmde regenbui een medewerker met een tuinslang voor haar het belangrijkste onderwerp.

Kogelman begon pas op haar 47ste professioneel met fotografie. Daarvoor werkte ze als sociaal werker en in de theaterwereld, onder meer met kostuums, koken en de organisatie van Europese tournees. Na een opleiding aan de Fotoacademie volgde ze het advies om kinderen te fotograferen. Een serie over haar neefjes Sam en Tim leverde haar direct een PANL Award op. Later won ze onder meer meerdere Zilveren Camera’s en World Press Photo Awards.

Kinderen blijven een belangrijk onderdeel van haar werk, vanwege hun spontaniteit en speelsheid. Tegelijk portretteert ze uiteenlopende volwassenen, zoals een taxidermist, een rugbyarbiter en een archeoloog. Bij haar foto’s gebruikt ze uitsluitend natuurlijk licht en zoekt ze zorgvuldig naar een positie die sterke contrasten oplevert. Kleur past ze alleen toe wanneer die inhoudelijk iets toevoegt; meestal kiest ze voor zwart-wit, waardoor de beelden minder aan een specifieke periode gebonden zijn.

De fotograaf bouwt vaak langdurige contacten op met haar modellen. Ze blijft bijvoorbeeld de kinderen volgen van een Kameroens gezin dat ze eerder fotografeerde. Ook verschillende mensen uit A’dam – E.V.A. kwamen later opnieuw in haar leven. Het fotograferen van kinderen op straat is volgens Kogelman wel moeilijker geworden. Tijdens de coronaperiode moest ze de ouders van een meisje eerst uitgebreid uitleggen waarom ze haar balletfoto wilde maken. Het beeld won later een Zilveren Camera.

Een persoonlijk en zwaar onderdeel van de expositie bestaat uit portretten van haar broers. Henri werd na een stamceltransplantatie door Kogelman in de sneeuw gefotografeerd, op een symbolische ‘leeftijd’ van 293 dagen. Haar andere broer Frank legde ze kort voor zijn overlijden vast in een ziekenhuisbed. Henri was aanvankelijk boos toen hij zijn foto in het museum zag, maar na een gesprek begreep hij beter waarom Kogelman het beeld had gemaakt. Volgens haar vraagt het vastleggen van anderen ook om een persoonlijke inzet van de fotograaf.