Von der Leyens 'troonrede' draait om redden Europa

In dit artikel:

Commissievoorzitter Ursula von der Leyen heeft in haar jaarlijkse Staat van de Europese Unie een brede agenda voor het komende jaar gepresenteerd. In een toespraak van ongeveer een uur richtte ze zich niet alleen tot de Brusselse politiek, maar ook rechtstreeks tot Europese kiezers. Met verkiezingen in onder meer Frankrijk, Italië, Spanje en Polen in zicht, verdedigde ze een uitgesproken pro-Europese koers en stelde ze dat alleen de EU Europeanen in een onzekere wereld echte soevereiniteit kan bieden.

Economische groei is volgens Von der Leyen de belangrijkste prioriteit. Ze wil vergunningen en financieringsbesluiten versnellen en voorkomen dat lidstaten Europese regels verzwaren met extra nationale eisen, het zogeheten goldplating. Ook wil ze de samenwerking met Canada uitbreiden op het gebied van technologie, defensie en grondstoffen. Canada zou als eerste land een geassocieerde EU-status kunnen krijgen, waardoor het op bepaalde terreinen aan Europese samenwerking kan deelnemen zonder lid te worden.

Op veiligheidsgebied stelde Von der Leyen een Europese Veiligheidsraad voor met de EU, Oekraïne, het Verenigd Koninkrijk, Noorwegen en Canada. Daarnaast wil ze een Europees mechanisme naar voorbeeld van artikel 4 van de NAVO, waarmee een bedreigde lidstaat spoedoverleg kan aanvragen. Ze beloofde verdere steun aan Oekraïne en nieuwe sancties tegen Rusland, maar het voorstel kan bij sommige EU-landen ook zorgen over concurrentie met de NAVO oproepen.

De Commissievoorzitter haalde uit naar ultranationalisten, anti-Europeanen en aanvallen op vrouwenrechten. Ook bekritiseerde ze EU-landen die niet instemden met een importverbod op goederen uit Israëlische nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever. Daarmee zoekt ze vermoedelijk steun bij linkse partijen. Ze pleitte verder voor meer klimaatadaptatie, een Europees hitteplan en betere verzekering tegen schade door natuurrampen.

Tegelijkertijd deed Von der Leyen een handreiking aan rechts met een Europese migratienoodwet. Lidstaten zouden bij een plotselinge massale toestroom, zoals in Ceuta, tijdelijk van bepaalde asielregels mogen afwijken. Verder stelde ze nieuwe beperkingen voor sociale media en andere onlineplatforms voor: een minimumleeftijd van 15 jaar, ouderlijk toezicht voor dertien- en veertienjarigen en kindvriendelijke, door ouders beheerde apps voor jongere kinderen. De regels zouden ook gelden voor videoapps, onlinegames en AI-chatbots.