'Volschenkertjes' voor jenever dreigen uit het café te verdwijnen. 'Doodzonde van die mooie traditie'
In dit artikel:
In Groningen signaleert de kroegwereld een dreigend verlies van een klein maar geliefd ritueel: het tulpvormige jeneverglaasje, oftewel de volschenker, is vrijwel niet meer verkrijgbaar sinds glasfabrikant Royal Leerdam de productie beëindigde. Café-eigenaar Arnold Ensing van Café Wolthoorn (Turftorenstraat) merkt dat de voorraden snel slinken en bewaart zijn breekbare kelkjes in de vriezer; „We hebben nog twee doosjes over,” zegt hij. Het glas hoort bij het traditionele „buigen voor de borrel”: zo vol schenken dat je bij het eerste slokje met het hoofd voorover moet buigen om niets te verspillen.
Eigenaren en barmannen in de stad besteden veel waarde aan dat vakmanschap. Ensing kocht jaren geleden extra voorraad om het ritueel te behouden; ook Floris Brummel en Larissa van Duuren van Café de Minnaar namen toen een partij over en graveren soms persoonlijke kelkjes voor vaste gasten. Maar de reserves raken op en pogingen via contacten in Amsterdam leverden niets meer op — zelfs Royal Leerdam reageert niet op vragen van lokale ondernemers.
Als alternatief circuleren grotere jeneverglazen met een maatstreepje of simpele shotglaasjes, maar die vinden veel kroegbazen ongepast. „Die wil ik gewoon niet hebben,” zegt Brummel, die het visueel en qua traditie „knieperig” of „een tikkeltje ordinair” noemt als jenever in shotjes wordt geserveerd. Financieel is teruggrijpen naar het klassieke model ook lastig: een traditioneel, handmatig volschonken borrel bevat meer vloeistof, dus de prijs zou omhoog moeten.
Sommige cafés proberen creatieve oplossingen: Ensing kocht via een omweg een partij uit Amsterdam en sommigen vinden nog sporadisch doosjes online, tegen drie- tot viermaal de oude prijs. Anderen, zoals Felix Huisken van café Singelier, kiezen bewust voor andere glazen: voor bijzondere, houtgerijpte of smaakvolle jenevers gebruikt hij proefglaasjes die aroma’s beter tot hun recht laten komen. Huisken ziet bovendien een verschuiving richting ambachtelijke jenevers en combinaties als het „kopstootje 2.0” met speciaalbier; klassieke jonge jenever uit de vriezer wordt zeldzamer.
De kroeghouders kunnen alleen speculeren waarom Royal Leerdam stopte — een te kleine afzetmarkt of strategische keuzes worden genoemd — maar vinden het verlies van de volschenker vooral cultureel pijnlijk. Voor hen is het niet alleen een glas, maar een stukje vakmanschap en kroegtraditie dat nu in snel tempo verdwijnt.