Volkskrant-columnist bang voor andersdenkenden, complotdenkers en fascisten aan zijn keukentafel

In dit artikel:

Volkskrant-columnist Frank Heinen schrijft over zijn angst dat tijdens een etentje iemand plotseling iets zegt wat volgens hem volkomen ridicuul is. In zijn column gebruikt hij een interview uit Trouw met Lucas en Chris Walters als voorbeeld. Zij vertellen dat familieleden in korte tijd complottheorieën gingen geloven en naar Rusland vertrokken om zelfvoorzienend te leven. Heinen presenteert dit als een verontrustend voorbeeld van mensen die de gedeelde werkelijkheid verlaten.

Ook verwijst hij naar een essay van Toby Buckle over neofascisme. Volgens de auteur van het besproken stuk gebruikt Heinen dat onderwerp te ruim, waardoor de grens tussen een afwijkende politieke mening, complotdenken en fascisme onvoldoende duidelijk blijft. Daarnaast noemt Heinen berichtgeving in NRC over mogelijke banden tussen lokale FVD-politici en extreemrechtse groeperingen. De auteur vindt dat hij hiermee vooral een suggestieve sfeer oproept, zonder de genoemde verbanden inhoudelijk te toetsen.

Journalist Eric van de Beek verwijt Heinen dat hij mensen die anders denken snel als complotdenker of fascist bestempelt. Neuroloog Jan Bonte typeert die houding als een combinatie van domheid en arrogantie. Beiden zien in de column een voorbeeld van de manier waarop gevestigde media afwijkende opvattingen zouden marginaliseren.

De kritiek van de auteur richt zich uiteindelijk op Heinens idee van een ‘gedeelde realiteit’: volgens die visie houden verstandige mensen zich aan een gemeenschappelijk werkelijkheidsbeeld, terwijl mensen daarbuiten zichzelf diskwalificeren. De auteur vraagt wie bepaalt wat die werkelijkheid is en waarom het vertrouwen in media, overheid en andere instituties is afgenomen. Als voorbeelden noemt hij discussies over coronabeleid, stikstof, farmaceutische bijwerkingen en overheidscommunicatie, waarbij officiële standpunten volgens hem soms zijn bijgesteld of tegengesproken.

De centrale conclusie van de auteur is dat Heinens column vooral de angst van de gevestigde media voor afbrokkelende consensus en verlies van autoriteit blootlegt. Niet fascisme, maar intolerantie tegenover afwijkende meningen zou volgens hem het publieke debat het meest bedreigen. Daarmee is de tekst nadrukkelijk een polemische reactie op Heinen, en geen neutrale analyse van diens column of van de genoemde politieke verbanden.