Volgens Dick Schoof raakte het kabinet gaandeweg 'een deel van het contact met de samenleving kwijt'

In dit artikel:

Oud-secretaris-generaal Dick Schoof heeft tijdens zijn verhoor vrijdag bij de parlementaire enquêtecommissie corona geconcludeerd dat het kabinet in de loop van de crisis het contact met de samenleving verloor. In de beginfase hielden veel mensen zich aan de maatregelen; na verloop van tijd nam naleving af en als reactie werden de regels juist aangescherpt. Volgens Schoof werden de maatschappelijke, sociale en economische effecten van die besluiten onvoldoende meegewogen en waren die effecten ook veel moeilijker meetbaar dan medische indicatoren zoals IC-bedden en besmettingen.

Schoof wees erop dat maatregelen als schoolsluitingen, het verbieden van jeugdvoetbal en het stilleggen van verenigingsleven niet goed in de gebruikelijke afwegingsmatrix pasten, terwijl ze wel duidelijk grote gevolgen hadden en het draagvlak aantastten. Het wegzetten van tegenstanders als complotdenkers werkte contraproductief: "Als je mensen wegzet, ben je ze kwijt."

Ook de crisiscommunicatie faalde volgens hem op onderdelen: de persconferenties verloren op termijn effect door herhaling en publieksvermoeidheid, en de invloed van social media — waar fake news en complottheorieën snel verspreidden — werd onderschat. Schoof suggereerde dat bij een volgende crisis ook andere communicatiemiddelen ingezet moeten worden, bijvoorbeeld influencers.

Schoof trad op 1 maart 2020 aan als secretaris-generaal bij Justitie en Veiligheid, kort na de eerste Nederlandse besmetting. Hij benadrukte het belang van het bestaande 'handboek crisisbesluitvorming', maar vond dat dat document te algemeen was en niet op een pandemie was gericht. Besluiten in de eerste fase waren onvermijdelijk chaotisch omdat cruciale informatie ontbrak. Hij gaf aan dat vooral het ministerie van VWS moeite had zich snel te organiseren en dat het Nederlandse crisismanagement vooral is toegesneden op korte crises, niet op een langdurige pandemie.

Het verhoor bracht ook interne spanningen aan het licht rond de aanstelling van covid-ambtenaar Mark Roscam Abbing, die vanaf het najaar van 2020 de maatschappelijke impact van beleid moest volgen. Binnen het kabinet botste dat met ministers als Hugo de Jonge en Ferd Grapperhaus; Schoof vertolkte wel de noodzaak van Roscam Abbings rol.