Volgens deze wetenschapper heeft Nederland een deltaplan voor natuurbrandbestrijding nodig

In dit artikel:

In mei 2020 verwoestte een grote natuurbrand 710 hectare hoogveen in de Deurnese Peel, een incident dat de kwetsbaarheid van Nederlandse natuurgebieden voor vuur duidelijk maakte. Woudingenieur Hugo Lambrechts onderzoekt hoe Nederland zich beter kan wapenen tegen zulke branden. Hij promoveert op 3 september aan Wageningen University & Research op dit onderzoek, waarin hij richtlijnen, cijfers, evaluaties en tientallen interviews met boswachters, brandweerlieden en andere betrokkenen analyseerde.

Lambrechts wijst klimaatverandering als belangrijke aanjager: warmere zomers verlagen de grondwaterstand en maken veengebieden, bossen en duinen droger en vatbaarder voor vuur. Regio’s waar het risico volgens hem toeneemt zijn Noord-Brabant, Limburg, Gelderland, Twente, de duingebieden in Noord- en Zuid-Holland en de Veluwe. In Nederland hangt de paraatheid nu vaak af van actuele weersverwachtingen, maar Lambrechts pleit ervoor veel eerder te beginnen met maatregelen.

De meeste natuurbranden zijn menselijk van oorsprong: weggegooide peuken, zonwerend glas, ontbrandende e-bike-accu’s of vonken van landbouwmachines veroorzaken vaak het beginvuur; blikseminslag is zeldzaam. Daarom zijn blijvende en gerichte voorlichtingscampagnes nodig om gedrag te veranderen.

Preventie moet volgens Lambrechts prioriteit krijgen boven louter reageren. Concreet noemt hij brandstofmanagement (verwijderen van droge naalden en plantresten, snoeien, weghalen dode bomen), het selecteren van minder brandbare boom- en struiksoorten en het beïnvloeden van de grondwaterstand om extreme droogte tegen te gaan. Zulke ingrepen kunnen het landschap weerbaarder maken en de kans op snelle branduitbreiding verkleinen.

Een groot struikelblok is de versnippering van verantwoordelijkheden: Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten, particuliere eigenaren, brandweer, waterschappen en lokale overheden hanteren vaak eigen regels, kennis en procedures. Lambrechts pleit voor “geïntegreerd vuurmanagement”: gezamenlijke doelen, gedeelde kennis en heldere afspraken, vergelijkbaar met het Nederlandse beleid rond waterveiligheid. Hij stelt een nationaal deltaplan voor natuurbranden voor, zodat bij dreiging alle partijen tegelijk en volgens afgesproken protocollen in actie kunnen komen.

Kortom: Nederland kan niet blijven vertrouwen op incidentreactie alleen; een combinatie van preventieve landschapsaanpassingen, gedragsinterventies en betere samenwerking tussen alle betrokken organisaties is volgens Lambrechts nodig om toekomstige natuurbranden te voorkomen of te beperken.