Volgens de amish zijn wíj juist onvrij

In dit artikel:

In Ethridge Amish Country (Tennessee) leeft een grotere, zeer traditionele amishgemeenschap: naar schatting 2.000–2.500 mensen in ongeveer driehonderd families — de grootste concentratie in het Amerikaanse zuiden. De bezoeker treft er een levensbeeld dat eeuwenoud lijkt: paardenkoetsen op de snelweg, houten huizen en rode schuren, windmolens op erven en boerderijen waar vee, kippen en moestuinen het dagelijks bestaan bepalen. Elektriciteit uit het net en grote machines worden vermeden; veel werk gebeurt met de hand of met mechanische hulpmiddelen op basis van wind of stoom-achtige oplossingen. Taalgebruik is gemengd: tegen buitenstaanders Engels, onderling Pennsylvania Dutch; de bijbel lezen ze in het oude Hoogduits.

Wat opvalt is de sterke nadruk op zelfvoorziening en afgescheidenheid. Scholen zijn doorgaans kleine one-room schoolhouses tot de achtste klas — een regeling die in de VS juridisch is beschermd — en veel amish weigeren gezondheidsverzekeringen, vertrouwen op wederzijdse hulp en God, en kiezen voor thuisbevalling. Vaccinatiegraad ligt in conservatieve gemeenschappen laag. De Ethridge-gemeenschap behoort tot de Swartzentruber-tak van de Old Order Amish, één van de strengste stromingen; shunning (verstoting) en strikte kerkdiscipline zijn daarin belangrijke kenmerken.

Toerisme speelt een beperkte rol: langs boerderijen staan vaak kraampjes met huisgemaakte producten — jam, ingelegd voedsel, geitenzeep, cashewnougat — die bezoekers kunnen kopen. Tegelijk geven veel amish liever geen inkijkje: foto’s maken wordt afgeraden en soms expliciet verboden omdat ze niet willen dat iets ‘van hen’ meegenomen wordt; een jonge vrouw antwoordde op de vraag of foto’s van objecten ook verboden zijn met de korte uitspraak “Anything we own”. Ook contact met kinderen en het voeren van open gesprekken met buitenstaanders wordt vaak geweerd; veel bewoners reageren gereserveerd of afhoudend, vooral tegenover toeristen in moderne kleding.

De auteur beschrijft persoonlijke indrukken: het gevoel van tijdloosheid, de rust van een paardenhoef op asfalt, de intensiteit van korte ontmoetingen en kleine transacties, en de kwaliteit van amish-producten. Tegelijk ontstaat een moreel en intellectueel spanningsveld: bewondering voor vakmanschap, soberheid en gemeenschapszin naast vragen over individuele vrijheid, socialisatie en de prijs van soeverein religieus leven — onder meer wanneer het gaat om onderwijs, medische zorg en contact met geëxcommuniceerde familieleden.

Historische context: de amish stammen uit anabaptistische groeperingen uit Zwitserland, Duitsland en de Elzas; achttiende- en negentiende-eeuwse vervolging dreef hen naar de Verenigde Staten, waar godsdienstvrijheid hen bescherming bood. Hun bevolking groeit nog steeds snel (ruim 400.000 in de VS) door grote gezinnen en beperkte afwijking naar de buitenwereld. Binnen het amishspectrum bestaan verschillende stromingen: Old Order (zeer traditioneel), New Order en Beachy Amish (progressiever); Ethridge is onderdeel van een van de meest conservatieve groepen.

Kortom: Ethridge biedt een levend voorbeeld van een gemeenschapsvorm die systematisch afstand houdt van moderne instituties en technologieën, geworteld in religieuze overtuigingen en historische keuzes. Voor bezoekers levert dat zowel fascinerende, bijna anachronistische taferelen en ambachtelijke producten op, als ethische vragen over nieuwsgierigheid, respect en de gevolgen van contact tussen twee sterk verschillende werelden.