Vogels herkennen: sperwer man of vrouw?

In dit artikel:

Sperwers zijn behendige jagers die steeds vaker in tuinen en parken in Nederland opduiken. Door meer bosareaal nam hun aantal de afgelopen decennia toe, maar ook de havik groeide in aantal en eet regelmatig jonge sperwers; dat drukte sommige sperwers weg van het bos en bracht hen dichter bij mensen in dorpen en steden. Lokale afnames van de huismus — een belangrijke prooi — zorgden soms voor terugval, waarna sperwers hun dieet aanvulden met andere zangvogels zoals pimpelmeesjes en Turkse tortels.

Er is een duidelijk geslachtsverschil: vrouwtjes zijn aanzienlijk groter en zwaarder (bijna twee keer het gewicht van de mannetjes) en nemen gemiddeld grotere prooien. Ter vergelijking: het mannetje heeft het formaat van een Turkse tortel, het vrouwtje dat van een ekster (zonder lange staart). Vrouwtjes jagen vaak op vogels vanaf spreeuwgrootte en groter; mannetjes meestal op kleinere prooien tot spreeuwformaat.

Uiterlijke kenmerken helpen man en vrouw te onderscheiden. Volwassen mannetjes zijn blauwgrijs boven en oranjebruin gestreept onder; vrouwtjes tonen meer bruingrijs en contrasterende zwart-witte strepen, met een kenmerkende witte wenkbrauwstreep en donkere wangen. De iris kleurt bij mannen vaak oranje tot rood, bij vrouwen geel. Juveniele sperwers lijken op volwassen vrouwtjes maar zijn bruiner, hebben rossige verenranden en meer v‑vormige vlekken op borst en buik; na de rui in hun tweede jaar krijgen ze al snel het volwassen uiterlijk met de geslachtskenmerken.