Vogels beschermen in 2025: een terugblik
In dit artikel:
2025 bleek politiek gezien een teleurstellend jaar voor vogels en natuur: herstelmaatregelen bleven uit terwijl economische en geopolitieke keuzes vaak vóór zakelijke landbouw- en mijnbouwbelangen leken te gaan. Vogelbescherming Nederland signaleert dat in Den Haag en Brussel regels en plannen werden voorgelegd die de bescherming van het platteland ondermijnen, precies daar waar veel Rode-Lijstsoorten leven — denk aan grutto, veldleeuwerik en patrijs. Tegelijkertijd liet de Europese Commissie aan Nederland weten dat er beter moet worden opgetreden: op aandringen van Vogelbescherming startte Brussel een inbreukprocedure om onder meer de bescherming van de grutto af te dwingen. Hoe ingrijpend de in 2025 voorgestelde ‘afzwakkingsvoorstellen’ voor natuur daadwerkelijk zullen zijn, wordt in 2026 duidelijker.
Een tweede zorgpunt was het gebruik van klimaatverandering als economische kans: het smelten van ijskappen opent nieuwe mijnbouwmogelijkheden, met risico’s voor kwetsbare ecosystemen. In het Waddengebied, waar miljoenen trekvogels foerageren, zorgt het stijgende waterpeil ervoor dat wadplaten minder droogvallen — en daardoor minder voedsel bieden. Vogelbescherming benadrukt het unieke karakter van de Wadden en zet zich op meerdere fronten in om dit gebied en zijn vogels te beschermen.
Tussen de zorgen door waren er ook lichtpunten. Burgerinitiatieven en lokale samenwerkingen bleken vruchtbaar en boden hoop voor herstel. Een belangrijk succes is de doorbraak van het natuurconcept van natuurlijke klimaatbuffers: na vijftien jaar samenwerking werd de Coalitie Klimaatbuffers formeel afgerond. Het leverde op circa tweehonderd locaties bijna 100.000 hectare nieuwe of herstelde natuur op — gebieden die niet alleen vogels aantrekken, maar ook wateroverlast dempen, koolstof vastleggen en het landschap verbeteren. Dit werk krijgt voortzetting binnen NL2120, een publiek-private samenwerkingsagenda.
Verder versterkten vrijwilligersnetwerken hun rol: onder de noemer Groene Bondgenoten werken organisaties samen om vrijwilligers te verbinden en lokale natuurkwaliteit terug te winnen. Ook algemene stads- en tuinvogels zoals huismus, merel en spreeuw hebben het moeilijk; daarom werd in 2025 de SoortenKijker gelanceerd, een online instrument waarmee inwoners kunnen nagaan of in hun omgeving de basiskwaliteit natuur aanwezig is en of actie nodig is.
Tekst en analyse zijn afkomstig van Vogelbescherming Nederland; beeldmateriaal is onder meer van Bart van de Riet, Ruud van Beusekom, Jan Lok en Koos Dansen.