Vogels? Bekijk het maar!

In dit artikel:

In februari overleed ambassadeur en oud-collega Nico de Haan, die bij Vogelbescherming jarenlang de rubriek Vroeger en Nu in het ledenblad Vogels verzorgde. Nummer 3 van Vogels bevat zijn laatste bijdrage; daarnaast publiceert de organisatie andere nog niet eerder verschenen stukken. In het gepubliceerde stuk blikt De Haan terug op zijn inzet voor de invoering van vogelkijkhutten in Nederland.

Tijdens regelmatig werkbezoek aan de Engelse Vogelbescherming (RSPB) raakte hij geïnspireerd door het systeem van bird hides, vooral bij het reservaat Minsmere waar meerdere hutten rond een terrein bezoekers naar specifieke vogelwaarnemingen leidden zonder de vogels te verstoren. Terug in Nederland stelde hij het idee voor om vergelijkbare vogelkijkhutten te bouwen, maar stuitte aanvankelijk op weerstand: critici vreesden inbreuk op het landschap en waren negatief over het populair maken van vogelkijken.

De Haan gaf niet op. In 1983 bundelde hij de voordelen in een brochure getiteld Vogels… bekijk het maar!, en Vogelbescherming richtte proefhutten in op eigen terreinen. Een bekend voorbeeld is de hut in de Ackerdijkse Plassen, mogelijk gemaakt in 1996 met bijdragen van Vroege Vogels en het Anjerfonds Zuid-Holland. Die hut leverde overtuigende momenten op: waar aanvankelijk alleen gewone eenden werden gezien, landde plots een mannetje bruine kiekendief vlakbij en at daar zijn prooi — een ervaring die aanwezigen stil van verwondering maakte en de meerwaarde van zo’n hut aantoonde.

Het keerpunt kwam nadat districtsbeheerders en hoofdopzichters van Nederlandse natuurorganisaties samen Engelse reservaten bezochten; zij zagen direct de praktische voordelen. Daarna werden op meerdere plekken in Nederland vogelkijkhutten en kijkschermen gerealiseerd. De belangrijkste opbrengsten zijn volgens De Haan tweeledig: het brengt een breed publiek dichter bij vogels en zorgt tegelijkertijd voor minder verstoring van de dieren. Inmiddels zijn er in Nederland honderden hutten en schermen, waardoor de aanpak gemeengoed is geworden.

De bijdrage sluit af met een anekdote waarin iemand in een hut roept: “Nico de Haan, wat heb je gedaan!”, wat de gemengde reacties op zijn inzet illustreert. De tekst is met dank aan Paula Huigen gepubliceerd als deel van De Haans nalatenschap.