Voedselprijzen stijgen verder door dure energie, zegt ABN Amro

In dit artikel:

Voedselprijzen in Nederland zijn de afgelopen jaren al flink opgelopen (ongeveer 25%) en gaan volgens Jelmer Schreurs, econoom bij ABN Amro, opnieuw omhoog omdat producenten hun hogere energiekosten willen doorberekenen. Welke bedrijven daartoe in staat zijn, verschilt: zuivel- en groente-/fruitverwerkers verbruiken relatief veel (aard)gas en zullen zwaarder worden getroffen dan bijvoorbeeld slachterijen of de drankenindustrie. Kleine producenten krijgen het het zwaarst met het doorberekenen van stijgende kosten.

Op korte termijn drukken ook hogere tarieven voor wegtransport, zeecontainers en luchtvracht de kostprijs van voeding. Een extra bron van pijn volgt later dit jaar wanneer veel vaste gascontracten aflopen; veel voedselbedrijven hadden na de Russische inval in Oekraïne langdurige contracten afgesloten voor prijszekerheid, maar nieuwe contracten zullen vermoedelijk duurder uitvallen nu energieprijzen wereldwijd zijn opgelopen (onder meer na recente geopolitieke escalaties). Rabobank schatte eerder dat die energieprijsstijgingen de voedselprijzen met zo’n 7% kunnen opdrijven.

Supermarkten hebben een sterke onderhandelingspositie, maar grote merken kunnen ook prijsverhogingen afdwingen — vorig jaar leidde dat tot felle discussies rond JDE Peet’s en lege schappen, waarna koffie uiteindelijk duurder terugkeerde. Als alternatief voor gas zijn elektrificatie en waterstof mogelijk, maar die oplossingen zijn vaak kostbaar of technisch lastig (bijvoorbeeld voor processen met zeer hoge temperaturen en bij netcongestie), waardoor een snelle omslag niet altijd haalbaar is.

Kortom: consumenten kunnen verdere prijsstijgingen in de supermarkt verwachten, maar de omvang varieert per productgroep en hangt af van contractverval, energieafhankelijkheid en de machtsverhoudingen tussen producenten en winkeliers.