VN erkent: vals alarm over klimaat
In dit artikel:
Het VN-klimaatpanel (IPCC) heeft in de nieuwste set klimaatscenario’s een stap gezet weg van de meest extreme uitkomsten die jarenlang in onderzoek en media rondgingen. In de publicatie van de scenario’s door uitgever Copernicus (7 april) is het hoge emissiescenario RCP8.5 afgeschaft; ook de extreemste SSP-varianten (zoals SSP5‑8.5 en SSP3‑7.0) zijn vervangen door een nieuw, lager topscenario. Waar eerdere modellen een opwarming van 4–6 °C tegen 2100 lieten zien, komen de nieuwe, somberste berekeningen nu uit op ongeveer 3,5 °C.
Twee belangrijke verklaringen voor die wijziging worden genoemd: de snelle prijsdaling van duurzame energie en het effect van klimaatbeleid dat emissies vermindert. Critici zoals Roger Pielke jr. en de Nederlandse klimaatscepticus Marcel Crok reageren echter niet unaniem blij: Pielke betoogt dat RCP8.5 nooit realistisch was en daarom verwijderd kon worden, maar vindt ook het nieuwe hoogste scenario nog twijfelachtig; Crok ziet de publicatie als een verduidelijking van wat al jaren door sommige wetenschappers werd bepleit en waarschuwt dat veel onderzoek en beleid is gebaseerd op de inmiddels verouderde extreme scenario’s.
De gevolgen van deze aanpassing kunnen groot zijn. Tienduizenden wetenschappelijke artikelen, tal van mediaberichten en beleidscalculaties hebben gebruikgemaakt van RCP8.5 als uiterste referentie; volgens Pielke betekent het schrappen daarvan dat veel conclusies op onzekere grond stonden. In Nederland reageert Crok dat instanties als het KNMI hun 2023-scenario’s (die deels op RCP8.5 leunen) moeten herzien en dat politici vragen moeten stellen over waarom zulke scenario’s nog werden gebruikt toen kritiek daarop al sinds 2017 bestond.
De discussie raakt niet alleen modellen en beleid, maar ook de publieke beeldvorming. De tekst noemt verschillende voorbeelden van in het verleden veelgeciteerde, maar later achterhaalde, doemvoorspellingen — van Al Gores voorspelling over het verdwijnen van Noordpoolijs tot claims over volledig verdwenen eilandstaten of meters hoge zeespiegelstijging binnen korte tijd. De boodschap is dat veel media-aandacht voor slecht onderbouwde, extreme scenario’s heeft bijgedragen aan een alarmerend zelfbeeld in het publieke debat.
Tegelijkertijd benadrukt de publicatie en commentaren niet dat klimaatverandering onbelangrijk zou zijn; het verandert vooral het beeld van hoe waarschijnlijk de meest catastrofale uitkomsten zijn. Er wordt in de tekst ook gewezen op minder besproken effecten, zoals CO2-fertilization (meer plantengroei) en minder sterfte door koude winters, al blijven de negatieve risico’s reëel. Belangrijke vervolgstappen zijn het bijwerken van nationale scenario’s, het herzien van onderzoek dat op RCP8.5 baseert en betere communicatie van waarschijnlijkheden in plaats van het uitlichten van alleen de meest extreme modellen.