VluchtelingenWerk weg uit COA-locaties: 'Rampzalig voor vluchtelingen'
In dit artikel:
VluchtelingenWerk Nederland (VWN) moet sinds 1 januari sterk inkrimpen door een grote subsidie‑korting van het kabinet‑Schoof: de organisatie krijgt nog maar een derde van het eerdere budget (circa 13 miljoen euro). Als gevolg daarvan verdwijnen in 2026 medewerkers van 280 van de 350 opvanglocaties. Dat leidt volgens VWN‑medewerkers, het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) en migratierechtexperts tot ernstige knelpunten in de asielketen.
Op het tijdelijke winterterrein in Biddinghuizen geeft teamleider Nicolien Spoelstra concrete voorbeelden van wat wegvalt: laagdrempelige inloopspreekuren waar asielzoekers zonder afspraak vragen kunnen stellen, juridische steun krijgen en kwetsbare mensen worden herkend. Medewerkers helpen daarnaast bij het voorbereiden van het vluchtverhaal voor het eerste gesprek met de Immigratie‑ en Naturalisatiedienst (IND), wat vaak bepalend is voor de verblijfsprocedure. Zonder die begeleiding riskeren aanvragers verkeerd of onvolledig informatie te geven, met afwijzingen tot gevolg.
Onderzoekers en VWN vrezen dat onvoorbereide aanvragen leiden tot meer onterechte afwijzingen door de IND en daardoor tot een stijging van beroepzaken bij de rechter. Dat verschuift de werkdruk naar rechtbanken en dwingt tot herbehandeling van dossiers wanneer een rechter een afwijzing terugdraait, waardoor de reeds lange wachttijden (gemiddeld circa twee jaar) verder oplopen.
Het COA waarschuwt ook voor maatschappelijke gevolgen: medewerkers op locaties krijgen meer vragen die zij niet juridisch mogen beantwoorden en hebben minder mogelijkheden door te verwijzen, wat kan zorgen voor groeiende frustratie en meer incidenten. Op het terrein in Biddinghuizen zijn die spanningen al zichtbaar; bewoners missen vaste contactpersonen die door de reorganisatie zijn vertrokken.
Een aanvullende maatregel van het ministerie verbiedt VWN hulp bij gezinshereniging voor aanvragen ingediend na 1 december; de IND zou die taken overnemen en zegt de procedure te hebben vereenvoudigd en een Engelstalige telefonische hulplijn te hebben geopend. Die lijn ontvangt tot nu toe veel minder oproepen dan verwacht, en de IND kan geen vervangende juridische ondersteuning bieden voor verblijfsaanvragen. De dienst werkt bovendien met een forse achterstand: momenteel worden nog dossiers uit november 2024 afgehandeld.
Samengevat: door bezuinigingen verdwijnt essentiële laagdrempelige begeleiding voor asielzoekers, waardoor rechtszekerheid, doorstroom en veiligheid in opvanglocaties onder druk komen te staan en de asielketen extra wordt belast.