Vluchtelingen en migranten uit Venezuela vrezen harde aanpak van president Kast in Chili: "Hij heeft geen ICE-politie nodig"
In dit artikel:
Venezolaanse vluchtelingen en migranten in Chili zitten vaak zonder geldige verblijfsstatus omdat ze al snel worden gezien als verbonden met georganiseerde misdaad. Die situatie verbetert niet direct onder de nieuwe radicaal‑rechtse president José Antonio Kast, die in december met ongeveer 58% van de stemmen werd gekozen en tijdens zijn campagne harde acties tegen misdaad en migratie beloofde.
Regionale context: van de ongeveer 8 miljoen Venezolanen die het land verlieten, verbleven er volgens journalisten en experts het meest in buurlanden: circa 2 miljoen in Colombia, 1,5 miljoen in Peru, veel in Ecuador en zo’n 700.000 in Chili — ongeveer de helft daarvan zonder papieren. Latijns‑Amerikaanse landen vangen dus de grootste migratiestromen op, niet de Verenigde Staten, al wordt in de VS de handhaving scherp aangepakt zoals onder Trump met ICE.
Persoonlijke verhalen illustreren de problemen. Margarita woont met vier kinderen in een sloppenwijk bij Arica, vlakbij een voormalige stortplaats waar nog steeds afval wordt verbrand. Zonder verblijfsvergunning werkt ze meerdere onzekere baantjes — van straatverkoop tot recyclage op de vuilnisbelt — en ondersteunt ze ook familie in Venezuela. Ze overweegt terug te reizen of te vertrekken omdat de politieke retoriek haar onveilig maakt: “Je kan heel arm zijn, maar ik wil mijn kinderen nooit in gevaar brengen.” Een ander gezin, dat van Héctor, verloor plots het tijdelijke ID‑document dat hen jarenlang regelmatige arbeid en verlengingen van hun vluchtelingenstatus gaf; daarna werden aanvragen voor definitieve documenten geweigerd en raakten zij hun status kwijt.
De situatie is complex: Chili werd aanvankelijk door veel Venezolanen gezien als een relatief stabiel en economisch aantrekkelijk land — de zogeheten Chileense droom — maar vanaf ongeveer 2015 en vooral na de coronacrisis arriveerden ook grote aantallen laagopgeleide en clandestiene migranten. Die groepssamenstelling leidt er nu toe dat aanvragen vaker afgewezen worden en migranten worden verdacht van criminele banden. Terugkeer naar Venezuela is bovendien riskant; teruggekeerde vluchtelingen lopen het risico op straf of vervolging onder de Venezolaanse autoriteiten, waardoor blijven ook geen eenvoudige keuze is.
Kast houdt vast aan harde maatregelen: militairen graven greppels langs de noord‑ en oostgrens in wat hij ‘operatie Grensschild’ noemt, en hij kondigde aan alle illegale migranten te willen uitzetten. Hoe dat praktisch uitgevoerd moet worden is onduidelijk: Chili heeft geen ICE‑achtige instantie en het opzetten van massale uitzettingsoperaties kost veel geld — iets waar een extreemrechtse president doorgaans op wil bezuinigen. Desalniettemin heeft zijn retoriek al veel angst gewekt; veel migranten wachten gespannen af of vertrekken proactief.
De reportagemakers Diego De Ridder en Jérémy Lebedoff belichten deze problematiek in de VRT‑reeks Nomaden (aflevering ‘A warm welcome’), waarin jonge reporters migratieverhalen in kaart brengen. De gesprekken met Margarita en Héctor vonden eind december en begin januari plaats; hun situatie kan sindsdien veranderd zijn door politieke ontwikkelingen.