Vlees of vast voedsel?

In dit artikel:

Vertaler Ruth Pieterman laat zien hoe kennis van Bijbelse en historische taal noodzakelijk is om oude Engelse teksten goed te begrijpen. Aanleiding is een citaat van de puritein Thomas Brooks (1608-1680), waarin de Heilige Schrift wordt omschreven als onder meer „melk voor baby’s” en „vlees voor sterke mannen”. Het hedendaagse Engelse woord “meat” betekent vlees, maar betekende vroeger ook voedsel en in Bijbelse context specifiek vaste spijze. De tegenstelling is daarom niet die tussen mannen en vrouwen, maar tussen geestelijke beginners, die melk nodig hebben, en mensen die aan vast voedsel toe zijn. Ook “men” verwees in die tijd naar mensen in het algemeen.

Pieterman noemt daarnaast een Nederlandse predikant die in de twintigste eeuw in Amerika preekte. Hij vertaalde “ons vlees”, de oude menselijke natuur waarin de zonde woont, als “meat”, wat voor Engelstaligen klinkt als eetbaar vlees. Het juiste hedendaagse woord is “flesh”, al kon dat woord vroeger eveneens vlees als voedsel betekenen.

Een andere vertaalvalkuil is “spirits”. Dat betekent in sommige oude teksten niet de menselijke geest of ziel, maar de zogenoemde levensgeesten: een historisch-medische term voor krachten die volgens de leer van de Griekse arts Galenus door het lichaam stroomden en samenhingen met iemands stemming. Op een oud koekblik betekent “without spirits” echter simpelweg “zonder alcohol”. De voorbeelden maken duidelijk dat vertalers rekening moeten houden met historische betekenis, context en veranderend taalgebruik.