Vlaamse loodsen zijn onderhandelingen over pensioenrechten beu en willen als zelfstandige aan de slag gaan

In dit artikel:

Een tiental Vlaamse loodsen wil zich losmaken van de overheid en vanaf 2027 een eigen, private loodsdienst oprichten onder de naam Vlaamse Loodswezen. Het plan voorziet dat deze nieuwe dienst ongeveer 20% van de vaarten overneemt van de huidige overheidsdienst DAB Loodswezen. De initiatiefnemers willen als zelfstandige werken om hun werk- en pensioenregeling zelf te kunnen bepalen; daarvoor hebben ze 49 leden nodig, ongeveer een zesde van alle zee- en rivierloodsen (in totaal iets meer dan 300).

De aanleiding is de federale pensioenhervorming, die volgens de loodsen hun traditioneel hoge pensioen dreigt aan te tasten. De groep voert al maanden actie en heeft tegelijk overlegd met zowel federaal minister Jan Jambon als Vlaams minister Annick De Ridder (beiden N-VA). De initiatiefnemers zeggen dat het voorstel vanuit het kabinet-De Ridder kwam; het kabinet en het Agentschap Maritieme Dienstverlening en Kust ontkennen iedere betrokkenheid. Vakbond ACOD beschuldigt de minister ervan het stakingsrecht van de ambtelijke loodsen te willen ondermijnen. De beroepskoepel BVL houdt zich voorlopig op de vlakte.

Havenautoriteiten in Antwerpen staan positief tegenover privatisering omdat stakingen zware economische schade veroorzaken. Recent nog leidde een stiptheidsactie van tien dagen tot bijna veertig wachtende schepen; transporteconoom Thierry Vanelslander becijfert dat een dag vertraging voor één containerschip al snel meer dan 730.000 euro kost, exclusief ketenkosten. Vanelslander erkent tegelijk de fysieke risico’s en onregelmatigheid van het loodsenwerk (bijvoorbeeld inschepen via touwladders in slecht weer), maar wijst naar Nederland als voorbeeld waar privaat loodsen effectief en veilig kan functioneren en waar sinds 1988 weinig stakingen zijn geweest.

De lopende gesprekken met minister De Ridder moeten duidelijkheid geven over de haalbaarheid en timing van de privéstructuur. Belangrijke knelpunten blijven de juridische status van loodsen (ambtenaar versus zelfstandige), de pensioenen en de mogelijke gevolgen voor het stakingsrecht en de dienstcontinuïteit in de havens.