Vijf voor twaalf voor baobabs op Madagaskar
In dit artikel:
1-MRT-2026 — Een internationaal team van botanici onderzocht de genetische diversiteit en natuurlijke verjonging van Adansonia suarezensis, de meest bedreigde van de zes endemische baobabbomen op Madagaskar. De studie, gepubliceerd in Annals of Botany, richtte zich op vier locaties: twee in beschermde gebieden (Beantely en Mahory) en twee buiten bescherming (Montagne des Franscais en Ambilo). Met blad- en bastmonsters van 118 volwassen bomen brachten de onderzoekers de mate van inteelt en de ruimtelijke spreiding van genen in kaart.
De belangrijkste bevindingen: er is nog geen duidelijke aanwijzing voor inteelt, maar de totale genetische diversiteit is laag en sterk geografisch gefragmenteerd. Dat maakt populaties kwetsbaar voor ziektes en klimaatverandering. Modellen tonen bovendien dat het oorspronkelijke leefgebied tegen 2050 krimpt tot ongeveer 17 km². Een belangrijke oorzaak van de genetische isolatie is het wegvallen van bestuivers en zaaddistributeurs: de Madagaskarpalmvleerhond (Eidolon dupreanum), een centrale bestuiver, wordt zwaar bejaagd en neemt sterk in aantal af; grote zaadverspreiders zoals reuzenloopvogels en sommige maki-soorten zijn uitgestorven, waardoor zaden vrijwel altijd dicht bij de moederboom blijven liggen.
De veldtelling van jonge boompjes liet een duidelijk verschil zien tussen beschermde en niet-beschermde gebieden: kiemplanten en jonge bomen kwamen vooral voor in Beantely en vooral Mahory, waar minder illegale kap plaatsvindt. Buiten de reserves zijn nauwelijks nakomelingen te vinden. Dat illustreert dat habitatbescherming direct bijdraagt aan voortplanting en toekomstige overleving.
De auteurs (onder wie Barbara Gravendeel, Juan Viruel en Onja Razanamaro) waarschuwen dat er nu nog volwassen exemplaren in het landschap staan, maar dat zonder snelle maatregelen uitsterving onvermijdelijk wordt. Voorkomen van verdere habitatverlies, uitbreiding van natuurreservaten, bescherming van bestuivers en herstel van zaadverspreiding (bijvoorbeeld via ex-situ kweek en herintroductie) worden genoemd als noodzakelijke stappen om deze iconische bomen te behouden voor toekomstige generaties.