EBU beperkt verliezen bij Songfestival, maar artiesten krijgen het zwaar
In dit artikel:
IJsland heeft zich teruggetrokken uit het Eurovisie Songfestival 2026, waarmee het rijtje landen dat afhaakt op vijf komt te staan (Nederland, Spanje, Slovenië, Ierland en IJsland). Tegelijkertijd keren Bulgarije, Roemenië en Moldavië terug, waardoor het deelnemersaantal naar verwachting rond de 35 uitkomt — twee minder dan dit jaar en ver van het recordaantal waar gastland ORF op had gegokt.
De directe aanleiding voor de onrust rond het festival zijn de politieke spanningen rond de deelname van Israël. Vorige editie lagen protesten en discussie over Israël en de promotiecampagne van zijn inzending zwaarder op tafel dan de muziek zelf; slechts weinig mensen bleven praten over het winnende nummer van Oostenrijk. Minstens acht omroepen, waaronder de Nederlandse AVROTROS, uitten bij de European Broadcasting Union (EBU) zorgen over vermeende schending van de regels door een door de Israëlische regering gefinancierde promotiecampagne.
De EBU kondigde nieuwe regels aan — onder meer een limiet van maximaal tien stemmingen per creditcard, een verbod op grootschalige promotiecampagnes en de herinvoering van jury’s in de halve finales — en stelde dat wie daarmee instemde automatisch tegen een aparte stemming over de deelname van Israël stemde. De meerderheid van de omroepen koos voor die regels, waardoor Israël welkom blijft. Israëlische media melden dat een maandenlange lobby, ondersteund door president Isaac Herzog en omroep KAN, invloed had. De ORF-directeur bezocht Israël en riep op tot diplomatie.
De afzeggingen raken de EBU financieel en symbolisch: Spanje behoort tot de 'Big Five' (de grootste betalende landen met gegarandeerde finaleplaats), Nederland betaalt een hoge contributie en Ierland is historisch succesvol. RTVE en de EBU geven niet prijs hoe eventuele inkomsten gaten worden gedicht; deelnamekosten worden per land naar draagkracht berekend en blijven ongewijzigd.
AVROTROS benadrukt dat de beslissing eigen waarden weerspiegelt en zegt het festival in 2026 nauwlettend te zullen volgen alvorens opnieuw te beslissen over deelname. De controverses hebben geleid tot zowel steun als stevige kritiek op omroepen en artiesten; in het VK bleek uit een peiling veel weerstand tegen BBC-deelname als Israël was uitgenodigd. In Portugal weigeren sommige artiesten bij winst mogelijk af te reizen naar Wenen uit politieke bezwaren.
Concluderend: de EBU slaagde erin de meeste deelnemers vast te houden door nieuwe spelregels, maar het festival raakt verder verwijderd van zijn oorspronkelijke idee van samenbrengen via muziek. Of die nieuwe maatregelen het vertrouwen herstellen en hoe dat de toekomst van deelnemers zoals Nederland beïnvloedt, blijft onzeker.