Vijf jaar na 'Kabul' behandelen we de achtergebleven Afghanen als voetveeg

In dit artikel:

Vijf jaar na de machtsovername door de Taliban, die zaterdag wordt herdacht, is de Nederlandse Afghanistanmissie volgens de tekst nog altijd niet afgerond. Tijdens de chaotische evacuatie uit Kabul in augustus 2021 kwamen bijna tweehonderd mensen om bij een aanslag en bereikten ruim 4.600 Afghanen dankzij de inzet van vrijwilligers Nederland. Veel van hen hadden gewerkt voor de Nederlandse overheid, onder meer als tolk, bewaker of ambassademedewerker; anderen werkten voor hulporganisaties of journalisten.

Nederland handelde volgens eerdere onderzoeken te laat en onvoldoende voorbereid. Ook de commissie-Ruys uitte later stevige kritiek op de kabinetsaanpak. Ongeveer 150 voormalige Afghaanse ambassade- en defensiebewakers wachten nog altijd op evacuatie. Volgens de tekst lopen zij onder Talibanbewind ernstige risico’s: sommigen zijn achtervolgd, mishandeld of vermoord. Omdat lokaal personeel tijdens buitenlandse missies essentieel is voor de veiligheid van Nederlandse medewerkers, heeft de overheid volgens de auteurs een bijzondere verantwoordelijkheid om hen alsnog naar Nederland te halen.

Ook de Afghanen die wel zijn geëvacueerd, verkeren in onzekerheid. Sinds 12 juni is de verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd afgeschaft, zonder overgangsregeling. Daardoor vallen deze vluchtelingen, die na vijf jaar eerder uitzicht zouden hebben gehad op een permanente verblijfsstatus en uiteindelijk naturalisatie, buiten de boot. Zij moeten voorlopig iedere drie jaar een nieuwe vergunning aanvragen. Dat bemoeilijkt volgens de tekst hun integratie en positie op de arbeidsmarkt en vergroot het risico op uitbuiting.

Daarnaast baart het de auteurs zorgen dat de Europese Commissie, met steun van het Nederlandse kabinet, met de Taliban praat over terugkeer van Afghanen. Dat zou botsen met het mensenrechtenbeleid en angst veroorzaken bij gezinnen in Nederland, vooral omdat meisjes in Afghanistan niet naar school mogen. De oproep aan het kabinet luidt daarom om de achtergebleven bewakers te evacueren en de geëvacueerde Afghanen een duurzaam verblijfs- en toekomstperspectief, inclusief een reële route naar naturalisatie, te bieden.