Vijf jaar na de machtsovername van de Taliban: Afghanistan in crisis en vrouwen volledig buitenspel

In dit artikel:

Op 15 augustus 2021 namen de Talibanstrijders Kaboel in, nadat de Verenigde Staten en hun bondgenoten hun terugtrekking uit Afghanistan waren begonnen. President Ashraf Ghani vluchtte, het leger viel uiteen en het nieuwe bewind riep in september het Islamitisch Emiraat Afghanistan uit.

De Taliban bracht aanvankelijk meer veiligheid, maar de stabiliteit staat onder druk. Pakistan voerde de afgelopen maanden tientallen luchtaanvallen uit, waarbij volgens de Verenigde Naties zeker vijfhonderd burgers omkwamen. Islamabad beschuldigt de Taliban ervan militanten te beschermen die aanslagen in Pakistan uitvoeren. Tegelijkertijd worden miljoenen Afghaanse vluchtelingen door Pakistan teruggestuurd.

De grootste bedreigingen komen echter uit Afghanistan zelf. Gewapende groepen, vooral IS-K, blijven aanvallen uitvoeren. Daarbovenop zorgen werkloosheid, honger en onderdrukking voor toenemende onvrede onder de circa 45 miljoen inwoners. Een internationale militaire interventie lijkt niet aan de orde zolang er geen aantoonbare Talibanbanden met terroristische acties zijn.

Voor vrouwen en meisjes is de situatie bijzonder zwaar. Meisjes mogen na de basisschool niet verder leren en vrouwen zijn uitgesloten van universiteiten en medische opleidingen. Ook gelden vergaande beperkingen op reizen, kleding, werk en toegang tot openbare plekken. Volgens VN-onderzoek kampen veel vrouwen met depressies en uitzichtloosheid; onder jonge vrouwen neemt het aantal zelfdodingen toe. Doordat geen nieuwe vrouwelijke zorgverleners worden opgeleid, dreigt de gezondheidszorg verder te verzwakken.

Ondanks de repressie blijven vrouwen elkaar ondersteunen, onder meer in het onderwijs en de zorg. Ook sommige mannen verzetten zich tegen hun uitsluiting. Volgens Inge Kauer van Care Nederland is naast noodhulp langdurige financiering nodig. Door geldgebrek sloot Care dit jaar dertig klinieken; landelijk zouden al 150 zorginstellingen zijn gesloten. Ongeveer 22 miljoen Afghanen zijn afhankelijk van internationale hulp, terwijl die door bezuinigingen schaarser wordt.