Vier vragen over groot offensief Syrië: 'VS laat Koerden als baksteen vallen'
In dit artikel:
In twee weken tijd heeft het Syrische regeringsleger met bondgenoten grote delen van het Koerdisch bestuurde noordoosten van Syrië heroverd; de Koerdische strijdkrachten (SDF) zijn uit veel steden verdreven. Hoewel er formeel een wapenstilstand geldt, gaan gevechten door en zijn er meldingen van executies, plunderingen en wraakacties. Ook werden gevangenissen en detentiekampen met (vermeende) IS-gevangenen aangevallen.
Het conflict draait om de terugkeer van centrale controle: president Sharaa eist dat de SDF zich onder het Syrische gezag voegt. De SDF-leiding kreeg een ultimatum om uiterlijk dit weekend een implementatieplan voor te leggen; anders dreigen de laatste bolwerken ook te vallen. Eerdere afspraken — onder meer een akkoord uit maart 2025 over integratie van Koerdische strijdkrachten — waren nooit volledig uitgewerkt en liepen steeds stuk.
Het machtsvacuüm dat ontstond tijdens de Syrische burgeroorlog maakte Rojava (het Koerdisch bestuurde noordoosten) de facto autonoom. De regering in Damascus wil dat stuk bij het land voegen; veel Arabische lokale gemeenschappen ondersteunen de opmars van het regeringsleger, deels uit onvrede over Koerdisch bestuur en vermeende discriminatie, wat de snelle inname van steden als Raqqa en Deir Ezzor deels verklaart.
De SDF bestaat inmiddels vooral uit Koerdische eenheden, waaronder YPG en YPJ, en bevat ook strijders met banden naar de PKK — een organisatie die Turkije als terreurorganisatie bestempelt. Koerdische leiders wijzen op het gevaar van samenwerken met het regime vanwege het bloedige verleden en mensenrechtenschendingen door sommige pro-regime milities.
Mensenrechtenorganisaties rapporteren al gevallen van buitengerechtelijke executies en vernederingen — onder meer in Raqqa, Aleppo en Deir Ezzor — en waarschuwen voor het risico op etnische zuivering nu anti-Koerdische sentimenten aangewakkerd zijn. Ook vanuit Koerdische hoek worden beschuldigingen van moordpartijen geuit. De omvang van het geweld is nog onduidelijk en de situatie blijft chaotisch.
Belangrijk geopolitiek element is de rol van de Verenigde Staten: Washington heeft zich ditmaal expliciet aan de kant van Sharaa geschaard en heeft niet ingegrepen toen de Koerden teruggedrongen werden, ondanks dat de SDF eerder een cruciale partner was in de strijd tegen IS. Volgens analisten zien de Amerikanen Sharaa inmiddels als een betrouwbaardere partner en hebben ze de Koerden daardoor laten vallen.
Analisten en journalisten waarschuwen voor verdere escalatie. Sommigen benadrukken dat mensenrechtsschendingen van beide kanten komen en hopen dat het Syrische leger zich professioneel genoeg gedraagt om een bredere etnische zuivering te voorkomen. Voorlopig blijft de situatie onstabiel: strijd, repressie en onzekerheid over het lot van duizenden bewoners en gedetineerden blijven de noordoostelijke regio kenmerken.