Vier steden roepen Eerste Kamer op: stem tegen strafbaarstelling illegaal verblijf

In dit artikel:

De gemeenten Amsterdam, Eindhoven, Groningen en Utrecht roepen de Eerste Kamer op om tegen de strafbaarstelling van illegaal verblijf in de Asielnoodmaatregelenwet te stemmen. De Kamer debatteert over de wet op 14 april. Gemeenten vrezen dat criminalisering ertoe leidt dat ongedocumenteerden uit angst contact met instanties vermijden, met direct nadelige gevolgen voor kinderen die daardoor geen onderwijs, zorg of jeugdhulp meer zouden krijgen.

Ook hulpverleners en lokale overheden komen volgens de gemeenten in een lastige positie: wie ongedocumenteerden ondersteunt zou volgens de wet hulp aan iemand die een misdrijf pleegt kunnen verlenen en in theorie medeplichtig zijn. Hoewel de nieuwe wet een passage bevat die medeplichtigheid uitsluit, waarschuwde de Raad van State al in augustus 2025 dat die constructie niet goed in het huidige strafrecht past. Gemeenten vinden dat de rechtszekerheid zo bij de rechter wordt gelegd en dat dat nooit de bedoeling mag zijn.

Bij Amsterdamse hulp- en zorgverleners leeft grote onrust over de praktijkgevolgen; maatschappelijk werker Karolina Augustyn zei vorig jaar dat ze zich niet kan voorstellen “dat onze ouderen met een rollator naar de gevangenis moeten.” Asielwethouder Rutger Groot Wassink (GroenLinks) verzet zich eveneens tegen de maatregel, noemde die onuitvoerbaar en ineffectief en wees erop dat ook politie, Clingendael en de Raad van State kritiek hebben. In december 2025 breidde Groot Wassink het lokale steunaanbod voor ongedocumenteerden uit, terwijl de landelijke discussie over strafbaarstelling nog liep.

Kort samengevat: de vier gemeenten waarschuwen dat strafbaarstelling niet alleen kwetsbare mensen en kinderen schaadt, maar ook de positie van hulpverleners en de rechtszekerheid ondermijnt — argumenten die zij willen meegeven aan de Senaat vóór het debat op 14 april.