Vier scenario's, een verdeelde coalitie en geen besluit: de spaarder betaalt de prijs voor het Haagse getreuzel over box 3

In dit artikel:

Sinds 2021 is duidelijk dat de belasting op spaargeld en beleggingen in box 3 mogelijk in strijd is met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Toch heeft het kabinet vijf jaar later nog geen definitieve oplossing. Staatssecretaris Eelco Eerenberg zegt dat er binnenkort een besluit komt, maar een nieuw stelsel kan volgens de huidige planning op zijn vroegst in 2028 ingaan.

Voor Prinsjesdag legde het kabinet vier opties aan de Tweede Kamer voor: het huidige systeem beperkt aanpassen, in twee stappen overstappen op een nieuw stelsel, het bestaande systeem langer handhaven of vanaf 2028 belasting heffen over winst bij verkoop. Die laatste variant kan de schatkist tot 2035 bijna 20 miljard euro kosten. Het tijdelijke stelsel kost momenteel al ongeveer 2,4 miljard euro per jaar.

Minister Eelco Heinen wil nog dit jaar een richting kiezen. De Eerste Kamer verwacht op 5 oktober duidelijkheid. Zonder brede politieke steun dreigt de huidige wet daar te stranden. Binnen de coalitie bestaat vooral verdeeldheid over de vraag wanneer belasting moet worden geheven. De VVD wil snel belasting op daadwerkelijk gerealiseerde winst, terwijl D66 en CDA vrezen dat dit rijke beleggers bevoordeelt en de sociale zekerheid onder druk zet. Zij staan ook onder druk om steun van PRO te behouden.

Een alternatief is belasting op papieren winst: jaarlijkse waardestijgingen worden belast, ook als beleggingen niet zijn verkocht. Critici wijzen erop dat mensen dan belasting kunnen moeten betalen over geld dat zij feitelijk niet hebben en dat latere koersdalingen niet altijd worden gecompenseerd.

De onzekerheid raakt vooral spaarders, kleine beleggers, gepensioneerden en zelfstandigen die zelf voor hun pensioen zorgen. Zij betaalden soms belasting over een rendement dat ze niet haalden en moesten vaak zelf bezwaar maken. Het artikel pleit daarom voor belasting over echte winst, automatische terugbetaling van te veel betaalde belasting en een hoger heffingsvrij vermogen. Volgens de auteur is vijf jaar wachten geen zorgvuldigheid meer, maar politiek uitstelgedrag.