Vier jaar geleden brak de oorlog uit: Andriy, Olena en Mikhailo blikken terug op die vreselijke dag. 'Binnen een uur was het chaos'
In dit artikel:
Op de ochtend van 24 februari 2022 werden Andriy Zapitetskyy (Kyiv), Olena Rozvadovska (Truskavets) en Mikhailo Drapohuz (Odesa) opgeschrikt door explosies: het begin van de grootschalige Russische invasie van Oekraïne. Hun herinneringen illustreren hoe snel het dagelijkse leven omsloeg in chaos, en hoe die eerste uren en dagen hen direct tot actie dwongen.
Andriy, ondernemer uit Kyiv, beschrijft hoe de stad binnen een uur veranderde: massale vluchtbewegingen, vastlopende wegen, lege schappen in supermarkten en lange rijen bij geldautomaten en apotheken. Mensen sliepen in metro's en improviseerden schuilplaatsen in vervuilde kelders; alleen ziekenhuizen en brandweerkazernes functioneerden nog. Andriy legde de spookachtige leegte van Kyiv vast op foto’s en schakelde de volgende dag om naar hulpverlening. Met een bestelbus van het familiebedrijf begon hij op 25 februari hulpgoederen naar ziekenhuizen en de strijdkrachten te vervoeren. Uit die nood ontstond de vrijwilligersorganisatie Fortitude, die met omgebouwde vrachtwagens en bussen medische teams en verzorgers naar dorpen in de frontregio’s brengt — nog steeds actief vier jaar later.
Olena, die al sinds 2015 ervaring had met hulp aan kinderen in conflictgebieden, wilde die ochtend terugkeren naar Kyiv maar werd door haar man afgeraden. Ze viel meteen in een ononderbroken stroom van organisatiewerk: voedsel, onderdak en psychosociale hulp regelen, bijna zonder slaap of pauze. Wat haar het meest schokte, was het verschijnen van zware wapens zoals Grad-raketsystemen vlakbij Kyiv, iets wat ze eerder alleen in het oosten had gezien. Haar stichting Voices of Children, opgericht in 2015, groeide uit tot een netwerk van centra door heel Oekraïne waar kinderen en families terechtkunnen voor psychologische hulp.
Mikhailo, destijds directeur van een cultureel centrum, vergelijkt het wakker worden bij bombardementen met het uitlopen van een nachtmerrie. Hij vreesde voor zijn familie vanwege zijn publieke rol en besloot te vluchten naar Roemenië; na twee weken keerde hij alleen terug en sloot zich aan bij het leger. Mikhailo diende ruim twee jaar als kapelaan en werkt nu professioneel met veteranen.
Samen geven hun verhalen een beeld van directe paniek, snelle improvisatie en langdurige toewijding: van vrijwilligersorganisaties en hulptransporten tot psychologische steun en militaire inzet — acties die sindsdien een blijvende rol spelen in de Oekraïense samenleving.